برنامه‌ریزی برای تابستان

برنامه‌ریزی برای تابستان

تابستان فرصت خوبى براى برنامه‌ریزى‌ها و داشتن تلاش‌هاى سازنده و مناسب است. اگر پدران و مادران با همکارى معلمان و مربیّان بخواهند اقداماتى مناسب در سطح دانش‌آموزان و در طریق رشد آنها داشته باشند کارهاى مهمى در همین فرصت محدود مى‌توانند انجام دهند، بدون اینکه صدمه و رنجى براى دانش‌آموزان باشد.

پرورش و سازندگی

شما با برنامه‌ریزى‌هائى مى‌توانید بکار پرورش و سازندگى کودکان بپردازید. اقداماتى داشته باشید که کودکان در سایه آن مقدمات رشد و پرورش خود را فراهم آورند. دامنهٔ این پرورش وسیع و شامل پرورش تن، روان، ذهن، عاطفه، اخلاق، عقل و … است.
پرورش شغلى
شما اگر محل مطمئنى را مى‌شناسید، با مسؤول کارگاهى آشنایى دارید مى‌توانید فرزندان خود را در ایام تابستان به آنها بسپارید که با کار و حرفه‌اى آشنایشان سازند. دست و اعضاى آنان را با کار و ابزارى مأنوس سازند. بگذارید فرزندتان چوبى را اره کند، جعبه‌اى یا قاب عکسى بسازد، فرفره و بادبادک بسازد، اگر زن خیاط و مؤمنه‌اى سراغ دارید دخترتان را به او معرفى کنید که به او فنون خیاطی، گلدوزی، بافندگى یاد دهد و بدان سرگرم باشد و … اگر با مردى فنى و تعمیرکار آشنا هستید پسر خود را به او بسپارید که به او حرفه و فن بیاموزد. حتى گاهى فرزند خود را با خود بمحل کار ببرید و او را با شغلى که دارید آشنا کنید.
تمرین مسؤولیت‌پذیرى
تابستان فرصتى است براى تمرین مسؤولیت‌پذیرى فرزند شما در محیط خانه و اجتماع. شما مى‌توانید در منزل براى پسر خود بتناسب سن وظیفه‌اى معین کنید. مثلاً از او بخواهید نان خانه را او بخرد، در مزرعه یا مغازه فلان کار و وظیفه را او برعهده گیرد. اداره باغچه، مزرعه، دام و پرنده را از بخواهید.
مى‌توانید به دخترتان تکلیف کنید که فلان وظیفه را او در خانه انجام دهد. زیر نظر مادر به انجام کارهاى خانه بپردازد. مثلاً آشپزى کند، دوخت و دوز داشته باشد، لباس را اتو کند، کار شستن ظروف، تهیه چاى و … را او عهده‌دار گردد و تدریجاً با فنون مدیریت خانه آشنا گردد.
انجام وظایف اجتماعى
فرزند شما مى‌تواند عهد‌ه‌دار وظایفى در اجتماع شود. در جشن‌ها و سوگوارى‌ها براى آراستن‌هاى لازم با دیگران همکارى کند، در محل با هماهنگى و همکارى دیگر کودکان حفظ و اداره باغچه یا میدانى را در محل با هماهنگى و همکارى دیگر کودکان حفظ و اداره باغچه یا میدانى را در شهر و روستا برعهد گیرد، به نظافت کوچه بپردازد، درختان کوچک را آب دهد. در مددکارى‌هاى اجتماعى شرکت کند، جزو گروه داوطلببى باشد در بسیج، در بازرسى‌ها و نظارت‌ها، در عمران محل، در برنامه‌هاى دیگر.
[divider]
تفریح و سرگرمی

تابستان فرصت مناسبى است که در آن فرزند خود را براى استراحت و تفریح، بهره‌گیرى از تجارب دیدار دوستان، صله‌رحم و سرگرمى‌هاى مناسب آماده کرده و موجبات افزایش تجارب، تمدید اعصاب و راحت او را فراهم آورید.

سرگرمى‌هاى دینى
شما مى‌توانید فرزندتان را عضو انجمنى مذهبى کنید، مثل هیئت قرآن، جلسات دینى و اخلاقی، هیئت‌هاى مختلفى که در گوشه و کنار هر شهر و منطقه وجود دارد و در آن سازندگى‌هائى مذهبى صورت مى‌گیرد. به او آگاهى‌هاى دینى بدهند، راه و رسم تبلیغ بیماموزند، فن وعظ و خطابه یاد دهند، راه و رسم مناظره‌هاى دینى را بمیزان توان و استعداد او بیاموزند. و یا برنامه‌هائى ترتیب دهند که در آن معرفى شخصیت‌هاى اسلامى حضرات معصومان و بزرگان دین و یا تدریس تاریخ اسلام باشد.

سرگرمى‌هاى علمى
شما مى‌توانید فرزند خود را عضو کتابخانه‌اى کنید. موجبات بهره‌گیرى او را از کتب گوناگون و مجلات مختلف فراهم کنید. تحت سرپرستى افرادى آگاه و دلسوز آنان بیاموزند چگونه مى‌توان کتابى را خلاصه کرد، از آن یادداشت استخراج کرد و یا به زبان دیگرى محتواى آن را عرضه و ارائه کرد.
در مواردى مى‌توان او را تشویق کرد که به آزمایش‌هاى علمى در سطح آنچه را که در کتب درسى خوانده و فرا گرفته بپردازد، اسباب و وسایل علمى را که در کتاب از آنها نام برده شده بسازد، و عملاً در این جنبه ورزیدگى‌هائى پیدا کند و اى چه بسا که به کشفى نائل آید.
سفر و زیارت
شما مى‌توانید با استفاده از تعطیلات تابستان موجبات سفر و زیارت خود و فرزندان خود را فراهم آورید، مثلاً سرى به بارگاه و مرقد امام هشتم (ع) بزنید، از مرقد شاهچراغ دیدنى داشته باشید، به زیارت حضرت معصومه و حضرت عبدالعظیم بروید. همچنین مى‌توانید فرزندان خود را با آثار دیدنى و اشیاء تاریخى آشنا کنید، به اماکن خوش آب و هوا ببرید که گردش و تفریحى داشته باشند، به معادن آب گرم ببرید که دیدار و بهره‌اى براى سلامت بدن داشته باشند. اینها همه براى فرزندان شما مفید است.

صلهٔ ارحام
تابستان فرصتى براى صله ارحام است. اگر به واقع در دیگر ایام وقت و فرصتى نداشتید که از بستگان احوال بپرسید اینک آن فرصت فرا رسیده است. ممکن است عمو، دائی، عمّه، خاله، اجداد کودک و یا خود شما در شهر دیگر و یا در مناطق دیگرى باشند. به قصد صله ارحام بدانجا عزیمت کنید، فرزندان خود را بهمراه ببرید. بنا به ضرب‌المثل معروف هم فال است و هم تماشا.
گاهى مى‌توانید فرزند خود را همراه فردى مطمئن بنزد آنها بفرستید، بار سفرش را بر بندید و او را عادت دهید که مستقلاً سفر کند، از زیر بار وابستگى‌هاى شدید خانوادگى بیرون آید، هم مزه استقلال را بچشد و هم مزه رنج سفر و مشکلات آن را. در نتیجه او بهتر قدردان پدر و مادر خواهد شد.

گردهمائى با دوستان
موجباتى پدید آورید که فرزند شما تحت سرپرستى شما و یا دیگر والدین جلسات و گردهمائى‌هائى با دوستان داشته باشد. روزى یکى دو ساعت دور هم بنشینند، کمى با هم حرف بزنند و بازى کنند، اندکى هم به درس و بحث بپردازند.

این برنامه بصورتى ترتیب یابد که هر روز در خانه یکى از بچه‌ها گردهم آیند. اگر ممکن باشد مختصر خوراکى و غذائى براى آنها فراهم شود. و بازهم اگر امکان داشته باشد فرد بزرگسالى نیم‌ساعتى در جلسه‌شان شرکت کند، بحث اخلاقى یا مذهبى داشته باشد، قصه‌اى بگوید، تجربه‌اى را عرضه کند و بر این اساس جلسه‌شان را پربارتر کند.

[divider]
در زمینه آموزش

در تابستان مى‌توان برنامه‌هاى آموزشى گوناگونى را براى کودکان پیاده کرد. بخصوص که اگر والدین و مربیان بتوانند چند کودک داوطلب از یک منطقه یا شهر پیدا کنند و آنها را در مدرسه، خانه، تکیه یا مسجدى گرد آورند.

آموزش‌هاى درسى ترمیمى
غرض تشکیل گروه‌ها و کلاس‌هائى است که براى دانش‌آموزان تجدیدى و یا آنهائى که عقب‌ماندگى درسى دارند و دریک یا چند درس نمره کافى نیاورده‌اند تشکیل مى‌شود. معمولاً در اغلب بخش‌ها و نواحى آموزش و پرورش کشور چنین کلاس‌هائى دایر است و اگر هم نباشد چند ولى دانش‌آموز مى‌توانند آستین همت بالا بزنند و با پرداخت مبلغى چنین کلاسى را دائر کنند.
محل این کلاس مى‌تواند یکى از اطاق‌هاى مدرسه و یا خانه، تکیه و یا مسجدى باشد و معلم این شاگردان مى‌تواند همان معلم مدرسه و یا فردى باشد که در ازاى حق‌التدریسى به کار و فعالیت بپردازد. در هر صورت انجام این کار چندان دشوار نیست.
آموزش‌هاى پایه‌اى
غرض آموزش دروسى است که مى‌تواند بعنوان پایه دروس سال بعد مورد استفاده قرار گیرد. مثل آموزش زبان، ریاضی، فیزیک و شیمی، علوم دیگر و … همچنین مى‌توان برنامه‌اى تشکیل داد براى دوره کردن دروس گذشته که آن هم صورت پایه‌اى خواهد داشت.
جبران ضعف‌ها، پایه‌گذارى‌هاى علمى و تمرینى مى‌تواند بعنوان بخشى مهم از فعالیت والدین و مربیان باشد و طبیعى است هر مقدار سرمایه‌گذارى در این راه خسارت و ضایعه نیست، بلکه بواقع سرمایه‌گذارى است و آثار آن تدریجاً در زندگى آتى شاگردان معلوم خواهد شد.
آموزش‌هاى دینى
فرزند شما قبول و یا مردود است وى از دین و تعالیم آن بى‌نیاز نیست. شما مى‌توانید با همکارى دیگر والدین، با مددخواهى از روحانى محل، با استمداد از مسؤولان امورتربیتى مدارس، کلاس‌هائى ارشادی، اعتقادى و اخلاقى براى دانش‌آموزان داشته باشید.
به آنها اصول عقاید بیاموزید، از توحید و نبوت و معاد بحث کنید. دستورات و مسائل مبتلا به کودک و نوجوان و بالغ را به آنها بیاموزید و بهر میزان که در این راه سرمایه‌گذارى مى‌کنید در طریق رشد و تعالى فرزندتان گام برداشته‌اید.
آموزش‌هاى قرآن
به کودکان خود قرآن بیاموزید، حفظ آیات را به آنها توصیه کنید، ترجمه لغت به لغت قرآن، و یا ترجمه‌هاى سطحى آن را به شاگردان یاد بدهید. کودکان را وادارید سوره‌هاى کوچک قرآن را حفظ کنند آیات شعارگونه‌اى را از برکنند و …
در سطوح بعدى مى‌توانید به آنها ترجمه و تفسیر قرآن را بیاموزید طرز برداشت از قرآن و استخراج حکم از قرآن را به آنان بیاموزید و با جنبه‌هاى علمى قرآن، فصاحت و بلاغت آن، اعجاز قرآن و وجوه دیگرى را که هر مسلمانى باید از آن آگاه باشد به شاگردان یاد دهید.
آموزش‌هاى دیگر
از دیگر برنامه‌هاى آموزشى به تناسب سن و سطح علمى مى‌تواند برنامه آموزش تاریخ، خط و نقاشى و دوزندگى و بافندگی، آموزش زبان عربى یا انگلیسى و یا زبان دیگر و آموزش علوم و فنون دیگر باشد. شما حتى مى‌توانید براى شاگردان کلاس عکاسى تشکیل دهید، به تناسب سن و عقل و دانش آنها درس فلسفه، اقتصاد، حقوق و سیاست به آنان بدهید. به آنها صحافى یاد دهید، مشاغلى دیگر به آنها بیاموزید که درباره آنها بحث خواهیم کرد.
[divider]
رسیدگی‌ها

و بالاخره تابستان فرصتى است براى تجدیدنظر و رسیدگى در برنامه‌هاى زندگى خود و فرزندان و تجدیدنظر و ارزیابى در روابط خود با آنان و ملاحظه این امر که آیا وظایف خود را در رابطه با آنان درست انجام داده‌اید یا نه.

ایفاى حقوق واجب
مى‌دانیم که فرزندان ما از ما حقوقى را طلبکارند و ما نسبت به آنان بدهى‌هائى داریم. تابستان فرصتى است که حقوق عقب‌مانده را درباره آنان ایفا کنیم. آنان از ما طلبکارند آموزش‌ها، پرورش‌ها و فنونى چون سواری، شنا، تیراندازى و جنبه‌هاى رزمى و دفاعى و … را باید دید آیا این حقوق بوجهى نیکو انجام شده‌اند یا نه. اگر نه، فرصتى است که آنها را انجام دهیم.

رسیدگى‌هاى عاطفى
مسأله محبت از نظر تعادل یا افراط از مسائل مهم تربیت است، کودکان ما به محبت نیاز دارند و باید از آن سیر و اشباع شوند. کمبود محبت زمینه‌ساز عوارضى بسیار است که در درازمدت مشکلات فوق‌العاده‌اى براى خانواده‌ها پدید مى‌آورد.
برعکس آن هم مسأله‌ساز است. بدین‌معنى که افراط در محبت زمینه را براى بسیارى از نازپروردگى‌ها و لوسى و ننرى فراهم آورده و کودک را دچار مشکلات بسیار خواهد کرد. در تابستان فرصتى دارید که وضع و موقعیت خود و فرزندان و نوع روابطتان را ارزیابى کنید و ببینید در چه شرایط و موقعیتى هستید. آیا نیازى به ترمیم وجود دارد یا نه.
رسیدگى‌هاى روانى
در تعطیلات تابستان نیاز دارید که وضع فرزندان خود را از نظر روانى مورد ارزیابى قرار دهید. درباره وضع هوشى و استعداد او بررسى کنید. حالات روانى او را مورد توجیه قرار دهید. ببینید آیا از تعادلى برخوردار است یا نه.
اشکالات درونى در هر سطح و صورتى که باشند مورد توجه و رسیدگى قرار گرفته و اصلاح شوند چه بسیارند اختلالات جزئى که بنظر ناچیز مى‌آیند ولى بعدها به ابتلاى روانى منجر شده و براى فرزندان ما دشوارى به بار مى‌آورند.
ممکن است فرزند شما دچار تضاد و تعارض، احساس محرومیت، دچار بدخوابی، بى‌اشتهائی، حساسیت، سردى و بى‌تفاوتی، خشم، خودبینی، سلطه‌طلبی، غرور و … باشد. اینک فرصتى مناسب در اختیار است تا در این زمینه تصمیم بگیرید.
رسیدگى‌هاى اخلاقى
همچنین ممکن است فرزند شما خداى نخواسته مشکلات اخلاقى داشته و گرفتار خنده بیجا، بى‌نظمی، بددهنی، طمعکاری، تجاوز و تعدی، بهانه‌گیرى و لجبازی، عیب‌جوئی، آلودگى‌هاى اخلاقى و جنسى و … باشد.
شاید تا حال فرصتى نیافته‌اید که به اصلاح و درمان آن‌‌ها بپردازید. اما اینک آن فرصت و امکان در اختیار است. اگر امروز در این زمینه اقدامى نکنید ممکن است فردا دیر باشد. بویژه که شما در نیک و بد امورش مسؤولید.
رسیدگى‌هاى دینى
آیا شما از اطلاعات و اعتقادات و باورهاى مذهبى فرزندتان اطلاع دارید؟ آیا فرزند شما قادر به دفاع از اصول عقاید خویش در حدّ درک و فهم خود هست یا نه؟ اگر نه شما مسؤولید.
آیا فرزند شما که به سنین بلوغ و نوجوانى نزدیک شده از طهارت و نجاست خود اطلاع دارد؟ آیا غسل بلد است؟ نماز مى‌داند؟ از وظایف شرعى خود سر در مى‌آورد؟ اگر نه، شما مسؤولید و تابستان فرصت خوبى براى این آموزش‌هاست.
بهمین ترتیب ضرورى است رسیدگى‌هاى دیگرى در امر زندگى و رفتار فرزند شما، معاشران او و آمد و شد او، صورت گیرد و اطمینان پیدا کنید که از جمیع جهات مشکل و مسأله‌اى ندارید.
[divider]
پیام بگذارید