۱۷ مرداد روز خبرنگار

 ۱۷ مرداد به یاد “محمود صارمی” خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی که در سال ۱۳۷۷ به همراه هشت نفر از اعضای کنسولگری ایران در مزار شریف افغانستان توسط نیروهای افراطی طالبان به شهادت رسید، به عنوان روز خبرنگار نامگذاری شد. 
تعریف خبرنگار

‘فردى است که با استفاده از منابع خبری، وظیفهٔ تهیه گزارش (مکتوب، صوتى و تصویری) کامل و جامع و قابل‌پخش از یک واقعه را به‌عهده دارد’ ، (نظام حقوق و دستمزد صدا و سیما، ۲۱۴).

ویژگی های مهم یک خبرنگار

105یک خبر نگار خوب باید دارای یک سری ویژگی ها باشد که به شرح آن می پردازم: 
۱) ذوق و استعداد 
۲) سرعت 
۳) توجه به واقعیت ها
۴) داشتن اطلاعات وسیع 
۵) ساده نویسی 
۶) آموزشی تخصصی
۷) مسئولیت اجتماعی
۱) ذوق و استعداد: یکی از مهمترین ویژگیهای خبرنگار شدن عشق و علاقه و ذوق خبرنگاری است بر این اساس کسی که باید وارد عرصه جذاب و در عین حال پر مخاطره روزنامه نگار شود که ضمن دارا بودن این استعداد ذاتی از هنر واژه گزینی، شم خبری ، نگاه موشکافانه و دقیق برخوردار باشد و با پرهیز از احساسات سعی کند رویدادها را همانطور که اتفاق افتاده اند منتشر کنند
۲) سرعت: سرعت در تصمیم گیری و انتقال سریع خبر از دیگر ویژگیهای اساسی خبر نویسی است حساسیت کار اطلاع رسانی نیاز مخاطبان به دانستن سریع اطلاعات برای اتخاذ تصمیم درست هم چنین رقابت با رسانه ها و بسیاری از موارد دیگر بر ضرورت سرعت در کار خبر رسانی می باشد.
۳) توجه به واقعیتها: 
از دیگر خصوصیات مهم که حتماً خبرنگار باید آن را در کار خود لحاظ کند توجه به عینیت است بدین معنی که خبرنگار باید سعی کند رویدادها همانطور که اتفاق افتاده است منتشر کند نه آنطور که خود او می خواست اتفاق بافتد .
۴) داشتن اطلاعات وسیع:
مطالعه مستمر در زمینه های مختلف و پشتوانه علمی فنی مهم خبرنگار را از خبر آسانتر و قدرت مانور او را در نگارش و تنظیم خبر بیشتر می کند مثلاً : بسیار اتفاق می افتد که خبرنگار در یک همایش علمی یا مصاحبه با شخصیت سیاسی فرهنگی یا اقتصادی شرکت می کند اما بعلت اینکه اطلاعات او از موضوع خبر بسیار کم است اطلاعاتی که مصاحبه شونده بیان می کند خوب نمی فهمد و حتی ممکن است نمی تواند از لابه لای صحبتهای مصاحبه شونده سوال طرح کند بنابراین اگر از موضوع خبر اطلاعات کافی نداشته باشد نمی تواند خبر خوب و جذابی تنظیم کند یا قسمت مهم آن خبر را بر جسته کند .
۵) ساده نویسی:
یکی دیگر ویژگیهای مهم یک خبرنگار موفق نگارش ساده خبرهاست اگر شما خبرنگار نشریات تخصصی از جمله حقوقی، پزشکی یا سایر نشریات تخصصی دیگر باشید یا برای بخشهای خبری ، علمی، فرهنگی یا اقتصادی رادیو و تلویزیون خبر یا گزارش تهیه کنید می توانید از واژه ها و عبارات تخصصی همان رشته استفاده کنید اما ممکن است مخاطبان رسانه ای که شما در آن کار می کنید مردم عادی و اقشار مختلف از کم سوادترین تا بالاترین سواد باشند.پس باید طوری خبر را بنویسیم که برای تمام افراد جامعه قابل درک باشند.
۶) آموزش تخصص:
تحولات علوم و فنون ارتباطی و توسعه روز افزون مطبوعات باعث شده که این حرفه از اهمیت فوق العاده ای برخوردار شود بطوریکه صدها هزار نفر در سراسر جهان به این حرفه اشتغال دارند برای اشتغال به حرفه های مطبوعاتی داشتن ذوق و استعداد نویسندگی به تنهایی کافی نیست و کسانی که بخواهند در امور مطبوعاتی خدمت کنند مانند داوطلبان سایر حرفه های اجتماعی و حتی بیش از آنها احتیاج به آموزش تخصصی دارند.
۷) مسئولیت اجتماعی:
مسئولیت روزنامه نگاران و متخصصان مطبوعاتی به علت افزایش تیراژ روزنامه ها و مجلات و وجود وسایل ارتباطی دیگر همچون رادیو، اینترنت بسیار سنگین شده است بنابراین اگر خبرنگاران ، نویسندگان و تهیه کنندگان صلاحیت انجام وظایف حرفه ای نداشته باشند و نتوانند اخبار صحیح را در اختیار مردم بگذارند اعتماد و اطمینان مردم نسبت به آنها از دست می رود اخبار و مطالب به طور کلی جریانات زندگی اجتماعی عیناً مطابق آنچه که هست باید منعکس گردد تا حقیقت بر عموم افراد آشکار شود اما فاش نکردن نام منبع یا با اسم افراد در صورتیکه مایل به نام بردن نباشد نباید عنوان شود که این حق از وظایف مهم خبرنگاران است. 

سهیلا ذکایی 
zoka.blogfa.com

[divider]

ویژگی‌‌های خبرنگار

مناسب بودن تُن و لحن صدا
تُن و لحن صداى خبرنگار اهمیت زیادى نزد مخاطبان و نقش مؤثرى در انتقال پیام دارد؛ از این‌رو دست‌اندرکاران رسانه‌ها تلاش مى‌کنند براى جذب مخاطبان به برنامه‌ها، از خبرنگارانى استفاده کنند که تُن و لحن صداى جذابى دارند، زیرا تُن و لح صداى خبرنگار نیز مى‌تواند زمینهٔ ورود مخاطب و توجه او به پیام را جلب کند و در انتقال پیام مؤثر باشد. او باید تلاش کند متناسب با موضوع، از لحن مناسبى استفاده کند. مثلاً اگر در مراسم سوگوارى است با حزن و اندوه و در مراسم جشن با لحن شاد گزارش دهد.

جذاب بودن چهره و قیافه
چهره و قیافهٔ خبرنگار نیز از جمله مواردى است که در انتقال خبر تلویزیون به مخاطب، خودنمائى مى‌کند و نقش مؤثرى در جذب بینندگان دارد. چگونه ظاهر شدن در صحنه، ایستادن، حالات چهره و قیافه و شیوهٔ اجراء خبرنگار نیز در انتقال پیام بر مخاطبان نقش مؤثرى دارد، مثلاً در مراسم عزادارى با درهم کشیدن صورت و در مراسم جشن با چهرهٔ باز گزارش دهد.

قدرت بیان
قدرت بیان عبارت است از توانائى‌ها و استعدادهائى که فرد با به‌کارگیریى کلمات و بیان عبارت و اداء جملات از خود نشان مى‌دهد تا پیام موردنظر خویش را در قالب بهترین الفاظ و بامعنى‌ترین عبارت به مخاطب برساند. خبرنگار باید قدرت بیان زیاد و توان مناسبى در بداهه‌گوئى داشته باشد زیرا در خیلى از موارد به‌علت غافلگیر شدن، فرصت براى فکر کردن خیلى ناچیز است یا وجود ندارد و خبرنگار باید بدون هدر رفتن وقت به گزارش خود ادامه دهد. مانند حضور در مصاحبهٔ خبرى که خبرنگار قصد پرسش سؤال، از بین مطالب مطرح شده در مصاحبه را دارد.

توانائى نگارش
نگارش خبر به مهارت‌‌هاى خاص نیاز دارد. این توانائى‌ها به صرف جمع‌آورى مطلب ایجاد نمى‌شود و هنر نوشتن نیز بسیار مهم است. خبرنگار باید توانائى نگارش مطالب و به‌کارگیرى کلمات و عبارات و ترتیب و تقدم آنها را براى بیان معناى واقعى خبر و بهترین شکل خود داشته باشد.

تسلط به زبان معیار
در هر کشور یک زبان به‌عنوان زبان معیار و مادر وجود دارد و تسلط خبرنگار بر دستور زبان بسیار کلیدى است. اگر خبرنگار دستور زبان را نداند یا آگاهى کلى نداشته باشد، در نگارش خبر با دشوارى مواجه مى‌شود و در انتقال پیام موفق نخواهد بود.

آشنائى با مهارت‌هاى ارتباطى
یکى از مسائل مهم در تهیه خبر و گزارش خبری، توجه به مهارت‌هاى ارتباطى است. برقرار کردن ارتباط با منابع خبرى از مسائل مهمى است که خبرنگاران و گزارشگران باید به آن توجه زیادى کنند. هرگونه ضعف و سستى در ایجاد ارتباط، ممکن است به چگونگى تهیه خبر و گزارش لطمه وارد کند؛ از این‌رو چگونگى ایجاد ارتباط متناسب با شرایط زمانى و مکانى ارتباط، اهمیت ویژه دارد. یک خبرنگار که شرایط حوزهٔ کارى خود را خوب تشخیص مى‌دهد، روحیات افراد مؤثر و خبرساز را خوب مى‌شناسد، انواع شیوه‌‌‌هاى ارتباطى و نحوهٔ کار کردن با وسایل ارتباطى را مى‌داند و در بیان ایدهٔ خود بسیار موفق هستند و به سهولت مى‌توانند در هر ساعتى از شبانه‌روز به افراد خبرساز دسترسى داشته باشند، مثلاً شمارهٔ تلفن همراه وزراء و مسئولان را در اختیار دارند و از این رهگذار قادر مى‌شوند با آنان در هر زمان و مکان ارتباط برقرار کنند.

ایجاد ارتباط تنها از طریق آموزش به‌دست نمى‌آید و جاذبه‌هاى فردى و خلاقیت‌هاى شخصى نیز در این باره مؤثر هستند. از این‌رو چگونگى ایجاد ارتباط با منبع، مهمتر از تهیه یک برنامه خبرى است و ضرب‌المثل معروف که مى‌گوید آن کس که یک ماهى به من دهد یک‌روز مرا سیر کرده است، اگر دو ماهى دهد دو روز مرا سیر کرده است و اگر ماهیگیرى نشان من دهد مرا براى همیشه سیر کرده است، مثال خوبى براى این مهم محسوب مى‌شود.
اگر خبرنگار در ایجاد ارتباط موفق باشد به‌راحتى قادر به تهیه خبر است. مهارت‌هاى ارتباطى شرط لازم و اساسى براى تهیه خبر است و بدون علم به آنها خبرنگار با مشکل مواجه مى‌شود. از این‌رو خبرنگاران و گزارشگران باید در این زمینه خلاقیت‌هاى خود را متبلور کنند. آنان باید تلاش کنند متناسب با سوژه و موضوع خبر و شخصیت‌هائى که در خبر مطرح مى‌شوند به ارتباطات غیرکلامى دایر بر حالات ایستادن، چهره، نگاه، خم صورت و ابرو، سر و وضع ظاهر، تن و لحن صدا و… به‌خوبى دقت کنند. ارتباطات غیرکلامى مى‌تواند رغبت مصاحبه‌شوندگان را براى همکارى و ارائه مطلب افزایش یا کاهش دهد.

کلیه افرادى که در زمینهٔ ایجاد ارتباط میان‌فردى توانا هستند روابط عمومى مناسبى دارند. خبرنگاران باید مهارت‌هاى ارتباطى را بدانند و آنها را تمرین کنند تا از این رهگذر بتوانند بر اخبار حوزهٔ کار تسلط یابند.

تندنویسى
در مواقع متعددی، مانند سخنرانى‌ها و مصاحبه‌هاى فردى که امکان ضبط برنامه وجود ندارد و اگر هم وجود داشته باشد به‌علت ضرورت تسریع در ارسال خبر این کار مفید نیست، اغلب خبرنگاران ترجیح مى‌دهند که مطالب را بنویسند و این کار مهارت تندنویسى را طلب مى‌کند وگرنه میزان اطلاعات گم شده و از دست رفتهٔ خبر زیاد خواهد بود و چه بسا که مهم‌ترین فرازهاى خبر به‌علت کندنویسى از دست برود.

آگاهى سیاسی، اجتماعى و فرهنگى
هر خبرنگار باید از ویژگى‌هاى سیاسی، اجتماعی، اقتصادى و فرهنگى کشور و بالاخص حوزهٔ کارى خود به‌خوبى آگاه باشد، در غیر این صورت اگر با مقررات و قوانین به‌خوبى آشنا نباشد، چهرهٔ موفقى نخواهد شد. تنها خبرنگارانى که آگاهى زیادى از حوزهٔ کار خود دارند نزد مخاطبان محجوب و مشهور مى‌شوند.

آشنائى با مسائل بین‌المللى
در عصر ارتباطات مسائل بین‌المللى به‌هم گره خورده است و روى یکدیگر تأثیر مى‌گذارند و خبرنگار نباید از تأثیرگذارى مقوله‌هاى بیرون مرزها به دورن مرزها در مسائل مختلف غافل باشد. مثلاً تحولات نرخ طلا یا ارز در دنیا به‌هم وابسته است و سیاست‌هاى ارزى یک کشور نمى‌تواند تحت‌ تأثیر این تحولات نباشد.

تحصیلات دانشگاهى مناسب
خبرنگار باید در حوزهٔ کارى خود تحصیلات مناسبى داشته باشد. پایه تحصیلى خبرنگاران، کارشناسى در رشتهٔ مرتبط با نوع فعالیت و ترجیحاً تحصیلات کارشناسى ارشد و دکترا است و امروز در کشورهاى پیشرفته، دانشکده‌هائى در رشتهٔ ارتباطات با گرایش‌هاى متنوع ایجاد شده که وظیفهٔ تربیت منابع انسانى براى رسانه‌ها، در مقاطع تحصیلى دکترا و کارشناسى ارشد را عهده‌‌دار هستند.

آشنائى با یک زبان بین‌المللى
خبرنگاران معمولاً با یک زبان بین‌المللى بالاخص انگلیسى آشنائى کامل دارند که توانائى آنان را در تهیه خبر دوچندان مى‌کند، زیرا خبرنگار قادر مى‌شود به‌طور مستقیم و بدون استفاده از مترجم، از منابع خبرى بین‌المللى استفاده کند.

هوش و درک بالا
خبرنگاران معمولاً با برگزارى آزمون‌هاى متعدد علمى و اخلاقى و از بین افراد باهوش و مستعد انتخاب مى‌شوند. این مهم به‌خاطر آن است که افراد خبرساز و مؤثر در جهان یا یک کشور معمولاً از ذکاوت و هوش بالائى برخوردار هستند و در بیان موارد، ظرافت‌کارى یا پیچیدگى‌هاى خاص خود را به‌کار مى‌گیرند و صرفاً در صورتى که طرف مقابل آنها نیز از این ادراک برخوردار باشد، قادر به کشف مطالب خواهد شد.

جسم و روان سالم
خبرنگاران باید بدن و روان سالم داشته باشند. در بعضى از شرایط، بالاخص در جنگ، لازم است خبرنگار ساعت‌ها پیاده‌روى یا دوندگى کند و در مواقع بحران باید بر اعصاب خود مسلط باشد تا در تهیه خبر با مشکل خاصى مواجه نشود.

توانائى استفاده از تجهیزات خبر
وسایل متعددى براى تهیه و ارسال خبر وجود دارد از جمله دوربین، ضبط، انواع میکروفون، سه‌پایه، تلفن همراه، دورنگار، دستگاه‌هاى ماهواره‌اى ارسال تصویر و صدا، بى‌سیم و سایر تجهیزات که خبرنگار باید با طرز کار آنها آشنا باشد تا در مواقع مقتضى از آنها بهره گیرد.

پیام بگذارید