رفتن به مطلب
لطفا جهت استفاده از تمام مطالب ثبت نام کنید ×
انجمن های دانش افزایی چرخک
لطفا جهت استفاده از تمام مطالب ثبت نام کنید

همه چیز در مورد کم خونی


ارسال های توصیه شده

کم خونی یا آنمی

 

كم خونی انواع مختلفی دارد كه هر كدام به دلایل مختلف بروز میكنند و به اختصار در ذیل معرفی شدهاند:- كم خونی ناشی از فقر آهن (ida): این نوع كم خونی از شایعترین انواع این بیماری است. فقر آهن زمانی بروز میكند كه بدن فاقد آهن كافی است. بدن برای ساختن هموگلوبین به آهن نیاز دارد. این حالت معمولا در اثر از دست دادن خون به دلیل مشكلاتی همچون عادت ماهانه طولانی و سنگین، زخمهای داخلی، پولیپهای روده یا سرطان روده بروز میكند. همچنین، رژیم غذایی فاقد آهن كافی میتواند منجر به بروز این حالت شود. در دوره بارداری نیز عدم وجود آهن كافی برای مادر و جنین موجب كم خونی از نوع فقر آهن میشود. بدن میتواند با مصرف مود غذایی مانند گوشت گاو، صدفهای خوراكی، اسفناج، عدس، سیب زمینی كباب شده با پوست و تخمه گل آفتاب گردان، آهن مورد نیاز خود را به دست آورد.۲- كم خونی مگالوبلاستیك یا فقر ویتامین: این نوع كم خونی معمولا در اثر كمبود فولیك اسید یا ویتامین b-۱۲ بروز میكند. این ویتامینها به بدن در سالم نگهداشتن خون یا سیستم عصبی كمك میكنند. در این نوع كم خونی، بدن گلبولهای قرمز خونی تولید میكند كه نمیتوانند اكسیژن را به خوبی تحویل دهند. قرصهای مكمل حاوی فولیك اسید میتوانند این نوع كم خونی را درمان كنند. فولیك اسید را همچنین میتوان از مصرف دانهها و بنشنها، مركبات و آب میوهها، سبوس گندم و سایر غلات، سبزیجات برگ پهن و سبز تیره، گوشت طیور، صدف و كبد به دست آورد. ۳- بیماریهای نهفته: بیماریهای خاصی وجود دارند كه میتوانند به توانایی بدن در تولید گلبولهای قرمز خونی آسیب برسانند. برای مثال، افراد مبتلا به بیماریهای كلیوی به ویژه بیمارانی كه دیالیز میشوند در معرض ابتلا به كم خونی قرار دارند. كلیههای این بیماران قادر به ترشح هورمونهای كافی برای تولید گلبولهای خونی نبوده و در هنگام دیالیز نیز آهن از دست میدهند.۴- بیماریهای خونی ارثی: اگر در خانواده سابقه بیماری خونی وجود داشته باشد، احتمال ابتلا به آن در افراد دیگر نیز افزایش مییابد. یكی از امراض خونی ارثی كم خونی گلبولهای داسی شكل است. به جای تولید گلبولهای قرمز خونی طبیعی كه به راحتی درون رگهای خونی حركت میكنند، گلبولهای داسی شكل حركت سختی داشته و دارای لبههای خمیده هستند. این گلبولها نمیتوانند در رگهای خونی ظریف به آسانی حركت كنند و در نتیجه مسیر رسیدن خون به اعضای بدن را مسدود میكنند. بدن گلبولهای قرمز داسی شكل را نابود میكند، اما نمیتواند با سرعت كافی انواع طبیعی و سالم جدیدی را تولید كند. این امر موجب بروز كم خونی میشود نوع دیگری از كم خونی ارثی تالاسمی است. تالاسمی زمانی بروز میكند كه بدن ژنهای ویژهای را از دست میدهد و یا ژنهای غیر طبیعی مختلف از والدین به كودك ارث میرسد كه به نحوه تولید هموگلوبین تاثیر منفی میگذارند.۵- كم خونی آپلاستیك: نوع نادری از كم خونی است و زمانی بروز میكند كه بدن به اندازه كافی گلبول قرمز تولید نمیكند. از آنجا كه این امر بر گلبولهای سفید نیز تاثیر میگذارد، از این خطر بالای بروز عفونتها و خونریزیهای غیر قابل توقف میشود. این حالت دلایل مختلفی دارد كه عبارتند از: الف - روشهای درمانی سرطانها (پرتودرمانی و شیمی درمانی)ب- قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی سمی (مانند مواد مورد استفاده در برخی حشرهكشها، رنگ و پاك كنندهها و شویندههای خانگی)پ ـ برخی داروها (مانند داروهای مخصوص درمان روماتیسم مفصلی)ت- بیماریهای خود ایمنی (مانند لوپوس)ث - عفونتهای ویروسی كه بر تراكم استخوانی تاثیر میگذارد.نوع درمان بستگی به میزان حاد بودن كم خونی دارد. این بیماری را میتوان با تعویض خون، مصرف دارو و یا پیوند مغز استخوان درمان كرد. كم خونی برای پیشرفت در بدن به گذر مان احتیاج دارد. در آغاز ممكن است هیچ علایمی بروز نكند و یا علایم بیماری بسیار خفیف باشد، اما با پیشرفت بیماری میتوان شاهد علایمی چون خستگی، ضعف، عدم توانایی در كار و تحصیل، كاهش دمای بدن، پریدگی رنگ پوست، ضربان قلب سریع، كوتاهی تنفسها، درد سینه، سرگیجه، تحریك پذیری، كرخی و سردی دستها و پاها و سردرد بود. تشخیص این بیماری با انجام یك آزمایش خون امكانپذیر است. در صورت مثبت بودن جواب آزمایش و ابتلا به كم خونی انجام آزمایشات دیگری نیز برای تشخیص نوع آن ضروری است. انتخاب نوع درمان كم خونی بستگی به علت بروز آن دارد. برای مثال، نحوه درمان كم خونی گلبولهای داسی شكل با نحوه درمان كم خونی ناشی از رژیم غذایی فاقد آهن یا فولیك اسید متفاوت است. از این رو برای كشف بهترین روش معالجه باید به متخصص مربوطه مراجعه كرد.به روشهای گوناگون میتوان مانع از بروز برخی انواع كم خونی شد كه مجموعهای از آنها در زیر آمده است؛۱- مصرف غذاهای حاوی آهن زیاد از جمله گوشت قرمز، ماهی، مرغ، تخممرغ، میوههای خشك شده، عدس و لوبیا، سبزیجات سبز برگ پهن مانند اسفناج، كلم و یا غلههای حاوی آهن غنی شده.۲- مصرف مواد خوراكی كه جذب آهن را در بدن افزایش میدهد مانند آب پرتغال، توت فرنگی، كلم و یا سایر میوهها و سبزیجات حاوی ویتامین c.۳- خودداری از نوشیدن قهوه و چای همراه با وعدههای غذایی چرا كه این نوشیدنیها جذب آهن در بدن را دشوار میكند.۴- كلسیم جذب آهن را مشكل میكند لذا برای به كار گرفتن بهترین روش برای مصرف كلسیم به میزان مناسب و كافی با پزشك متخصص باید مشورت كرد.۵- اطمینان از مصرف كافی فولیك اسید و ویتامین b-۱۲ در رژیم غذایی ۶- مشاوره با پزشك برای خوردن قرصهای مكمل آهن چرا كه مصرف این قرص بدون مشورت با فرد متخصص صحیح نیست. این قرصها در دو نوع فروس و فریك ارایه میشوند. جذب فروس در بدن بهتر صورت میگیرد اما اثرات جانبی مانند تهوع، استفراغ و اسهال در پی دارد با این حال این اثرات جانبی را میتوان با كمك برخی اقدامات كاهش داد، از آن جمله اینكه ابتدا با نیمی از دوز تجویز شده شروع كرد و به تدریج آن را به دوز كامل رساند. قرص را در دوزهای تقسیم شده مصرف كرد. قرص را همراه با غذا مصرف كرد و اگر نوعی از قرص آهن مشكلاتی ایجاد میكند با متخصص مربوطه برای مصرف نوع دیگر مشورت كرد.۷- زنانی كه باردار نبوده اما در سن بارداری قرار دارند باید هر ۵ تا ۱۰ سال یكبار آزمایش كم خونی بدهند. این امر حتی در شرایط سلامت باید صورت گیرد. انجام این آزمایشها باید از زمان نوجوانی آغاز شود.۸- هم چنین زنانی كه باردار نیستند و در سن بارداری قرار دارند در صورت داشتن علایمی چون عادت ماهانه شدید و طولانی، مصرف آهن كم و یا تشخیص قبلی ابتلا به كم خونی باید هر سال آزمایش خون بدهند. اكثر افراد از طریق یك رژیم غذایی سالم و منظم میتوانند از غذاهای سرشار از آهن استفاده كنند اما برخی افراد نمیتواند آهن كافی بدست آورند كه مهمترین این افراد دختران نوجوان و زنان در سن بارداری هستند كه یا در هر عادت ماهانه خون زیادی را از دست میدهند یا بیش از یك بچه دارند و یا از iud استفاده میكند.كودكان نوپا و زنان باردار نیز در این گروه هستند. این افراد باید به طور دورهای آزمایش كم خونی بدهند و در صورت فقر آهن حتما باید با مشورت پزشك از مكملهای آهن استفاده كند كه نحوه درمان مشكل آنها بر عهده پزشك است.

لینک به دیدگاه
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

انواع کم خونی و روشهای درمان آن

 

كم خونی انواع مختلفی دارد كه هر كدام به دلایل مختلف بروز میكنند و به اختصار در ذیل معرفی شدهاند:

۱ - كم خونی ناشی از فقر آهن (ida): این نوع كم خونی از شایعترین انواع این بیماری است. فقر آهن زمانی بروز میكند كه بدن فاقد آهن كافی است. بدن برای ساختن هموگلوبین به آهن نیاز دارد. این حالت معمولا در اثر از دست دادن خون به دلیل مشكلاتی همچون عادت ماهانه طولانی و سنگین، زخمهای داخلی، پولیپهای روده یا سرطان روده بروز میكند. همچنین، رژیم غذایی فاقد آهن كافی میتواند منجر به بروز این حالت شود. در دوره بارداری نیز عدم وجود آهن كافی برای مادر و جنین موجب كم خونی از نوع فقر آهن میشود. بدن میتواند با مصرف مود غذایی مانند گوشت گاو، صدفهای خوراكی، اسفناج، عدس، سیب زمینی كباب شده با پوست و تخمه گل آفتابگردان، آهن مورد نیاز خود را به دست آورد.

 

۲- كم خونی مگالوبلاستیك یا فقر ویتامین: این نوع كم خونی معمولا در اثر كمبود فولیك اسید یا ویتامین b-۱۲ بروز میكند. این ویتامینها به بدن در سالم نگهداشتن خون یا سیستم عصبی كمك میكنند. در این نوع كم خونی، بدن گلبولهای قرمز خونی تولید میكند كه نمیتوانند اكسیژن را به خوبی تحویل دهند.

 

قرصهای مكمل حاوی فولیك اسید میتوانند این نوع كم خونی را درمان كنند. فولیك اسید را همچنین میتوان از مصرف دانهها و بنشنها، مركبات و آب میوهها، سبوس گندم و سایر غلات، سبزیجات برگ پهن و سبز تیره، گوشت طیور، صدف و كبد به دست آورد. گاهی اوقات ممكن است یك متخصص نتواند تشخیص دهد كه علت این بیماری كمبود ویتامین b-۱۲ است. این حالت معمولا در افراد مبتلا به كم خونی وخیم بروز میكند كه در حقیقت نوعی بیماری خود ایمنی است. عدم دریافت ویتامین b-۱۲ كافی میتواند موجب كرخی و بیحسی دستها و پاها، مشكلات در راه رفتن، از دست دادن حافظه و مشكلات بینایی شود. نوع درمان بستگی به عامل مولد بیماری دارد، اما به هر حال مصرف ویتامین b-۱۲ ضروری است.

 

۳- بیماریهای نهفته: بیماریهای خاصی وجود دارند كه میتوانند به توانایی بدن در تولید گلبولهای قرمز خونی آسیب برسانند. برای مثال، افراد مبتلا به بیماریهای كلیوی به ویژه بیمارانی كه دیالیز میشوند در معرض ابتلا به كم خونی قرار دارند. كلیههای این بیماران قادر به ترشح هورمونهای كافی برای تولید گلبولهای خونی نبوده و در هنگام دیالیز نیز آهن از دست میدهند.

 

۴- بیماریهای خونی ارثی: اگر در خانواده سابقه بیماری خونی وجود داشته باشد، احتمال ابتلا به آن در افراد دیگر نیز افزایش مییابد. یكی از امراض خونی ارثی كم خونی گلبولهای داسی شكل است. به جای تولید گلبولهای قرمز خونی طبیعی كه به راحتی درون رگهای خونی حركت میكنند، گلبولهای داسی شكل حركت سختی داشته و دارای لبههای خمیده هستند. این گلبولها نمیتوانند در رگهای خونی ظریف به آسانی حركت كنند و در نتیجه مسیر رسیدن خون به اعضای بدن را مسدود میكنند. بدن گلبولهای قرمز داسی شكل را نابود میكند، اما نمیتواند با سرعت كافی انواع طبیعی و سالم جدیدی را تولید كند. این امر موجب بروز كم خونی میشود نوع دیگری از كم خونی ارثی تالاسمی است. تالاسمی زمانی بروز میكند كه بدن ژنهای ویژهای را از دست میدهد و یا ژنهای غیر طبیعی مختلف از والدین به كودك ارث میرسد كه به نحوه تولید هموگلوبین تاثیر منفی میگذارند.

۵- كم خونی آپلاستیك: نوع نادری از كم خونی است و زمانی بروز میكند كه بدن به اندازه كافی گلبول قرمز تولید نمیكند. از آنجا كه این امر بر گلبولهای سفید نیز تاثیر میگذارد، از این خطر بالای بروز عفونتها و خونریزیهای غیر قابل توقف میشود. این حالت دلایل مختلفی دارد كه عبارتند از: الف - روشهای درمانی سرطانها (پرتودرمانی و شیمی درمانی)

 

ب- قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی سمی (مانند مواد مورد استفاده در برخی حشرهكشها، رنگ و پاك كنندهها و شویندههای خانگی)

پ ـ برخی داروها (مانند داروهای مخصوص درمان روماتیسم مفصلی)

ت- بیماریهای خود ایمنی (مانند لوپوس)

ث - عفونتهای ویروسی كه بر تراكم استخوانی تاثیر میگذارد.

نوع درمان بستگی به میزان حاد بودن كم خونی دارد. این بیماری را میتوان با تعویض خون، مصرف دارو و یا پیوند مغز استخوان درمان كرد. كم خونی برای پیشرفت در بدن به گذر زمان احتیاج دارد. در آغاز ممكن است هیچ علایمی بروز نكند و یا علایم بیماری بسیار خفیف باشد، اما با پیشرفت بیماری میتوان شاهد علایمی چون خستگی، ضعف، عدم توانایی در كار و تحصیل، كاهش دمای بدن، پریدگی رنگ پوست، ضربان قلب سریع، كوتاهی تنفسها، درد سینه، سرگیجه، تحریك پذیری، كرخی و سردی دستها و پاها و سردرد بود. تشخیص این بیماری با انجام یك آزمایش خون امكانپذیر است. در صورت مثبت بودن جواب آزمایش و ابتلا به كم خونی انجام آزمایشات دیگری نیز برای تشخیص نوع آن ضروری است. انتخاب نوع درمان كم خونی بستگی به علت بروز آن دارد. برای مثال، نحوه درمان كم خونی گلبولهای داسی شكل با نحوه درمان كم خونی ناشی از رژیم غذایی فاقد آهن یا فولیك اسید متفاوت است. از این رو برای كشف بهترین روش معالجه باید به متخصص مربوطه مراجعه كرد. به روشهای گوناگون میتوان مانع از بروز برخی انواع كم خونی شد كه مجموعهای از آنها در زیر آمده است؛

 

۱- مصرف غذاهای حاوی آهن زیاد از جمله گوشت قرمز، ماهی، مرغ، تخممرغ، میوههای خشك شده، عدس و لوبیا، سبزیجات سبز برگ پهن مانند اسفناج، كلم و یا غلههای حاوی آهن غنی شده.

 

۲- مصرف مواد خوراكی كه جذب آهن را در بدن افزایش میدهد مانند آب پرتغال، توت فرنگی، كلم و یا سایر میوهها و سبزیجات حاوی ویتامین c.

 

۳- خودداری از نوشیدن قهوه و چای همراه با وعدههای غذایی چرا كه این نوشیدنیها جذب آهن در بدن را دشوار میكند.

 

۴- كلسیم جذب آهن را مشكل میكند لذا برای به كار گرفتن بهترین روش برای مصرف كلسیم به میزان مناسب و كافی با پزشك متخصص باید مشورت كرد.

 

۵- اطمینان از مصرف كافی فولیك اسید و ویتامین b-۱۲ در رژیم غذایی

۶- مشاوره با پزشك برای خوردن قرصهای مكمل آهن چرا كه مصرف این قرص بدون مشورت با فرد متخصص صحیح نیست. این قرصها در دو نوع فروس و فریك ارایه میشوند. جذب فروس در بدن بهتر صورت میگیرد اما اثرات جانبی مانند تهوع، استفراغ و اسهال در پی دارد با این حال این اثرات جانبی را میتوان با كمك برخی اقدامات كاهش داد، از آن جمله اینكه ابتدا با نیمی از دوز تجویز شده شروع كرد و به تدریج آن را به دوز كامل رساند. قرص را در دوزهای تقسیم شده مصرف كرد. قرص را همراه با غذا مصرف كرد و اگر نوعی از قرص آهن مشكلاتی ایجاد میكند با متخصص مربوطه برای مصرف نوع دیگر مشورت كرد.

 

۷- زنانی كه باردار نبوده اما در سن بارداری قرار دارند باید هر ۵ تا ۱۰ سال یكبار آزمایش كم خونی بدهند. این امر حتی در شرایط سلامت باید صورت گیرد. انجام این آزمایشها باید از زمان نوجوانی آغاز شود.

 

۸- همچنین زنانی كه باردار نیستند و در سن بارداری قرار دارند در صورت داشتن علایمی چون عادت ماهانه شدید و طولانی، مصرف آهن كم و یا تشخیص قبلی ابتلا به كم خونی باید هر سال آزمایش خون بدهند. اكثر افراد از طریق یك رژیم غذایی سالم و منظم میتوانند از غذاهای سرشار از آهن استفاده كنند اما برخی افراد نمیتواند آهن كافی بدست آورند كه مهمترین این افراد دختران نوجوان و زنان در سن بارداری هستند كه یا در هر عادت ماهانه خون زیادی را از دست میدهند یا بیش از یك بچه دارند و یا از iud استفاده میكند.

 

كودكان نوپا و زنان باردار نیز در این گروه هستند. این افراد باید به طور دورهای آزمایش كم خونی بدهند و در صورت فقر آهن حتما باید با مشورت پزشك از مكملهای آهن استفاده كند كه نحوه درمان مشكل آنها بر عهده پزشك است.

لینک به دیدگاه
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

کم خونی وخیم

 

كم خونی وخیم ( كم خونی ناشی از كمبود ویتامین ب ۱۲) عبارت است از كمخونی ناشی از جذب ناكافی ویتامین ب۱۲ (كوبالامین). ویتامین ب۱۲ تنها در غذاهای با منشای حیوانی یافت میشود، مثل گوشت، ماهی، و لبنیات. این نوع كمخونی اغلب در افراد ۶۰-۵۰ ساله روی میدهد. علایم كمخونی وخیم به آهستگی و به طور نامحسوس ظاهر میشوند و ممكن است بلافاصله تشخیص داده نشوند.

● علایم شایع

ضعف، به خصوص در بازوها و پاها

زبان دردناك

تهوع، بیاشتهایی، و كاهش وزن

خونریزی از لثهها

كرختی و احساس سوزن سوزن شدن در دستها و پاها

مشكل در تعادل

لبها، زبان و لثههای رنگ پریده

زردی چشمها و پوست

افسردگی

گیجی و منگی، و زوال عقل

سردرد

مشكل در حافظه

وزوز گوش

▪ علل

فقدان مادهای به نام «فاكتور داخلی» كه جذب ویتامین ب۱۲ را ممكن میسازد. این ماده از مخاط معده ترشح میشود. علت فقدان «فاكتور داخلی» معلوم نیست، اما امكان دارد یك نقص ارثی یا اختلال خودایمنی باشد.

كاهش ترشح اسید معده، به خصوص بعد از جراحی معده، یا همراه با فقدان «فاكتور داخلی». اسید معده نیز برای جذب ویتامین ب۱۲ ضروری است.

● عوامل افزایشدهنده خطر

غذای نامناسب، به خصوص رژیم گیاهخواری كه ویتامین ب۱۲ را فراهم نمیآورد و عدم استفاده از مكمل ویتامین ب۱۲ در این حالت

بیماری تیرویید

جراحی معده، سرطان معده، یا التهاب معده

پرخوری یا بیاشتهایی عصبی

دیابت شیرین (مرض قند)

میكسِدِم (یك نوع بیماری تیرویید)

سابقه خانوادگی این نوع كمخونی

سن بالا

عوامل ژنتیكی. این بیماری در مردمان اهل شمال اروپا شایعتر است. در عوض در سیاهپوستان و آسیاییها نادر است.

● پیشگیری

اگر جراحی معده شدهاید یا التهاب معده دارید، باید مرتباً ویتامینب۱۲ تزریق كنید.

● عواقب مورد انتظار

در حال حاضر این بیماری غیرقابل درمان است. اما با تزریق منظم ویتامین ب۱۲ علایم را تا هر زمان میتوان كنترل نمود و عوارض را بهبود بخشید. بعضی از علایم در عرض چند روز پس از شروع درمان ناپدید میشوند، در حالی كه این زمان برای بعضی علایم دیگر ممكن است چند ماه باشد.

● عوارض احتمالی

نارسایی احتقانی قلب

دو بینی

افزایش استعداد ابتلا به عفونت

ناتوانی جنسی در مردان

● درمان

برای تأیید بیماری از آزمایشات تشخیصی مختلفی میشود: آزمایش خون، آزمایش شیلینگ (جهت بررسی جذب ویتامین ب۱۲)، و گاهی نمونهبرداری از مغز استخوان

دستورات درمانی توصیه شده كه شامل درمان ویتامین ب۱۲ نیز هست را به كار بندید.

● داروها

معمولاً ویتامین ب۱۲ تزریقی تجویز میشود. مقدار آن بستگی به شدت بیماری دارد. دوز معمول عبارت است از یك تزریق در روز تا ۷ روز، سپس یك تزریق در هفته برای یك ماه، و سپس یك تزریق در ماه برای باقی عمر

طریقه تزریق ویتامین ب۱۲ به خود را یاد بگیرید، زیرا مكملهای خوراكی ناكافی هستند. درمان برای باقی عمر ضروری است. البته توجه داشته باشید كه با درمان نیز توانایی جذب ویتامین ب۱۲ در شما طبیعی نخواهد بود

● فعالیت

ممكن است لازم باشد كه فعالیت بدنی تا رفع خستگی و مشكلات تعادلی محدود شود.

● رژیم غذایی

رژیم خاصی توصیه نمیشود. هماكنون، گوشت و جگر خام كه قبلاً توصیه میشدند دیگر توصیه نمیشوند.

امكان دارد دریافت مكمل آهن ضروری باشد.

▪ در این شرایط به پزشك خود مراجعه نمایید

اگر شما یا یكی از اعضای خانواده تان علایم این نوع كمخونی را دارید

اگر علایم در عرض ۲ هفته پس از آغاز درمان شروع به بهبود نكنند.

لینک به دیدگاه
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

کم خونی فقر آهن چیست؟

 

آهن اساسی‏ترین ماده اولیه برای ساخت گلبول‏های قرمز خون می‏باشد و در صورتی كه به مقدار كافی در دسترس بدن نباشد، ابتدا فرد از ذخایر موجود در بدن استفاده می‏كند و با پایان یافتن این ذخایر، كم خونی فقر آهن بروز می‏كند.

● عوامل ایجاد كننده كمبود آهن و كم خونی فقر آهن

▪ كم خونی فقر آهن، به دلایل متعددی ایجاد می‏شود كه مهمترین آنها عبارتند از:

كمبود آهن در رژیم غذایی روزانه، افزایش نیاز بدن در دوران بارداری و رشد (كودكی و نوجوانی)، دفع زیاد خون به لت‏بیماری‏های دستگاه گوارش (مثل زخم معده، زخم اثنی‏عشر، بواسیر و...)، آلودگی‏های انگلی (ابتلا به كرم قلابدار)، خونریزی‏های شدید دوران قاعدگی، عادات نامناسب تغذیه‏ای (مثل مصرف چای بلافاصله پس از غذا) و استفاده از نان‏هایی كه خمیر آنها ور نیامده است و... .

● چه كسانی در معرض خطر سوء تغذیه قرار دارند؟

- زنان باردار و در سن باروری

- كودكان خردسال بخصوص كودكانی كه با شیر مادر تغذیه نمی‏شوند.

- كودكان ۵-۲ ساله، به علت ابتلای مكرر به عفونت‏های تنفسی و آلودگی‏های انگلی.

- دختران و پسران نوجوان، به علت جهش رشدی و شروع عادت ماهیانه در دختران.

● علائم ابتلا به كم خونی

علائم بیماری ممكن است‏بسته به میزان و شدت تخلیه ذخایر آهن در بدن بصورت رنگ پریدگی دائمی مخاط زبان و پلك چشم، خستگی و بی‏حالی، سرگیجه، خواب رفتن دست و پا و در مراحل پیشرفته، تنگی نفس همراه با تپش قلب و تورم قوزك پا بروز نماید. لازم به ذكر است كه تشخیص میزان دقیق كم خونی از راه اندازه‏گیری میزان هموگلبوبین خون با آزمایش‏های مختلف انجام می‏گیرد و در صورت كاهش تعداد هموگلوبین، انجام اقدامات درمانی سریع برای فرد الزامی است.

● عوارض

۱. در شیرخواران و كودكان ۶ ماهه تا ۹ ساله: اختلال در تكامل و هماهنگی سیستم اعصاب حركتی، اختلال در تكامل گفتاری، كاهش ضریب هوشی و قدرت یادگیری، تغییرات رفتاری (بی‏تفاوتی، خستگی و بی‏حسی) و كاهش قدرت بدن در برابر عفونت‏ها.

۲. در زنان باردار: ضعف و ناتوانی، افزایش خطر سقط جنین، تولد نوزاد نارس و افزایش احتمال مرگ و میر مادر به هنگام زایمان.

۳. در بزرگسالان، (هر دو جنس): كاهش قدرت كاری و ظرفیت‏یادگیری و خستگی زودرس.

پیشگیری

- استفاده از مواد غذایی آهن‏دار در برنامه غذایی روزانه، مثل: گوشت قرمز، مرغ، ماهی، تخم‏مرغ، سبزیجات، اسفناج و حبوباتی مثل عدس.

- گنجاندن خشكبار در برنامه غذایی، از قبیل: توت خشك، برگه آلو، انجیر، كشمش در میان وعده‏های غذایی كودكان و نوجوان.

- رعایت‏بهداشت فردی و جلوگیری از ابتلاء به بیماری‏ها بخصوص بیماری‏های انگلی

- رعایت‏بهداشت در استفاده از مواد غذایی و ضد عفونی كردن میوه‏جات و سبزیجات.

- استفاده زنان باردار از قرص آهن، از پایان ماه چهارم بارداری تا سه ماه پس از زایمان (برای جلوگیری از عوارض ناشی از مصرف قرص آهن، لازم است كه قرص بعد از غذا یا شب قبل از خواب مصرف شود).

- شروع بموقع تغذیه تكمیلی در كودكان (پس از پایان ۶ ماهگی) و استفاده روزانه از ۱۵ قطره آهن، از ۶ ماهگی تا پایان ۲ سالگی.

- توجه كامل به تغذیه دختران در سنین بلوغ

لینک به دیدگاه
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

کم خونی و بارداری

 

كم خونی فقر آهن شایع ترین علت كم خونی زنان باردار است كه در ۱۵ تا ۲۵ درصد حاملگی ها رخ می دهد.اثرات كم خونی فقر آهن بر جنین ناچیز است چرا كه آهن به صورت فعال از جفت انتقال می یابد. بنابراین سطح آهن و فریتین جنین سه بار بیشتر از سطح آن در مادر می شود. به سه دلیل جذب مناسب آهن مهم است اول اینكه آهن برای ایجاد هموگلوبین در مادر و جنین مورد نیاز است و با توجه به اینكه حجم خون مادر حدود ۲۵ تا ۴۰ درصد طی حاملگی افزایش می یابد، نیاز به آهن، مادر را در معرض كم خونی قرار می دهد.

 

دومین مورد این است كه در سه ماهه آخر بارداری نوزاد قسمتی از ذخایر آهن مادر را جذب می كند و سوم اینكه افزایش حجم خون و ذخایر آهن كمك می كند كه بدن از دست دادن خون را طی دوره زایمان جبران كند. بنابر اظهارات دكتر رباب بهدانی متخصص زنان و زایمان و نازایی و عضو هیات علمی دانشگاه تهران میزان كل آهن مورد نیاز دوران حاملگی یك میلی گرم است كه از این مقدار ۵۰۰ میلی گرم برای افزایش حجم گلبو ل های قرمز مادر مصرف و ۳۰۰ میلی گرم به جنین و جفت منتقل می شود. ضمن اینكه ۲۰۰ میلی گرم برای جبران خون از دست رفته در هنگام وضع حمل مورد استفاده قرار می گیرد.

 

میزان مورد نیاز آهن در دوران حاملگی به طور متوسط ۵۳ میلی گرم در روز است. میزان آهن تكمیلی توصیه شده برای زنان حامله غیركم خون ۳۰۰ میلی گرم قرص فروس سولفات در روز است كه ۶۰ میلی گرم حالت عنصری دارد. زنان حامله با كم خونی فقر آهن باید روزانه دو تا سه بار فروس سولفات به میزان ۳۰۰ میلی گرم مصرف كنند. كه البته در رابطه با زنانی كه عدم تحمل به قرص های معمولی دارند قرص های روكش دار یا محلول سوسپانسیون به كار می رود. سه هفته پس از شروع درمان می توان منتظر شروع نتایج بود، كه البته بیمار با كم خونی شدید ممكن است به درمان تزریقی به شكل آهن دكستران داخل عضلانی یا داخل رگی نیاز داشته باشد. از آنجا كه ۲۰ تا ۳۰ درصد بیماران حساسیت به صورت شوك حساسیتی آنافیلماكسی به آهن دكستران دارند، تمام بیماران باید یك ساعت قبل از آغاز درمان میزان كمی از این آهن را به صورت آزمایشی دریافت كنند.

 

● علائم

خانم حامله با كم خونی ممكن است علامت مشخصی نداشته باشد به جز اینكه تعداد گلبول قرمز خون وی كاهش یافته است اما به طور كلی شایع ترین علائم كم خونی را دكتر بهدانی متخصص زنان و زایمان موارد زیر ذكر می كند:لب، پوست و ناخن رنگ پریده، پلك های فرورفته، خستگی، سرگیجه، ضربان بالای قلب، تنگی نفس كه این علائم می توانند شبیه علائم بیماری های دیگر باشند.

 

● افراد در معرض خطر

به گفته های این عضو هیات علمی دانشگاه تهران خانم هایی با استفراغ های مكرر، دو یا چند حاملگی نزدیك به هم مادرانی با بیش از یك فرزند و یا خانم هایی كه خونریزی زیاد طی دوره های قاعدگی پیش از حاملگی داشته اند طی حاملگی در معرض خطر بالای كم خونی فقر آهن قرار دارند.

 

● عوارض كم خونی فقر آهن

كم خونی فقر آهن در مادر با افزایش بروز كم خونی كودك طی سال اول زندگی همراه است. همچنین كم خونی فقر آهن به ویژه در سه ماهه اول و دوم بارداری با افزایش زایمان زودرس و زایمان نوزادی با وزن كم همراه است. دكتر بهدانی افزود: «رابطه بین كم خونی و وزن تولد مورد بررسی قرار گرفته است. در چند مطالعه، هموگلوبین بالا معمولا نشانگر كمبود افزایش در حجم پلاسما است كه خطر وزن كم نوزاد هنگام تولد را افزایش می دهد. همچنین در چندین مطالعه رابطه كم خونی فقر آهن مادر با زایمان زودرس مشخص شده است و نشان داده شده است آنمی در هفته ۱۳ تا ۲۴ حاملگی خطر احتمالی زایمان زودرس و وزن كم نوزاد هنگام تولد را ۱۸۱ تا ۷۵۱ بار افزایش می دهد. در تعدادی از مطالعات رابطه ای بین كم خونی مادری و نمره سلامتی نمره آپگار پایین نوزادی نشان داده شده است. مشخص شده نوزاد مادری كه آهن كمكی دریافت نكرده حدود ۵۰ درصد شانس بالاتر مرگ و میر را در سال اول زندگی دارد.

 

●● توصیه ها

اگر آهن كمكی با غذای حاوی ویتامین ث مصرف شود بهترین جذب را دارد ولی اگر با آنتی اسید یا غذاهای حاوی كلسیم مصرف شد جذب آهن مختل می شود. آهن كمكی گاهی سبب تورم معده، یبوست و تهوع می شود. اگر این موارد سبب مشكل برای مادری شد وی به یاد داشته باشد كه می تواند بیشتر آهن مورد نیاز خود را از غذاهای غنی از آهن مثل جگر، گوشت قرمز، زرده تخم مرغ، حبوبات و مغزهای گیاهی خشك شده دریافت كند.

افسانه بهرامی

لینک به دیدگاه
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

کم خونی فقر آهن در دوران حاملگی

 

● چرا بارداری باعث افزایش احتمال ابتلا به كم خونی می شود؟

در دوران بـارداری نیـاز بدن شـما به آهن به نحو شـگرفی افزایش می یابد. آهن برای تشكیل هموگلوبین (پروتئین موجود در گلبولهای قرمز كه كسیژن را به سایر سلولها می برد) ضروری است. در دوران بارداری میزان خون بدن شما رفته رفته تا ۵۰% حد طبیعی افزایش می یابد. برای اینكه هموگلوبین كافی برای این میزان حجم خون ساخته شود آهن اضافی لازم است. بدن شما مقداری آهن اضافی نیز برای جنین و جفت نیاز دارد.

متاسفانه اكثر خانمها بارداری را بدون ذخائر كافی آهن آغاز می كنند و بنابرین نیاز روز افزون به این عنصر بخصوص در سه ماهه دوم و سوم تامین نخواهد شد. اگر به مرحله ای برسید كه بدنتان آهن كافی برای ساخت هموگلوبین در اختیار نداشته باشد دچار كم خونی خواهید شد.

احتمال ایجاد كم خونی در شریطی نظیر تهوع و استفراغ صبحگاهی، پشت سر گذاشتن دو یا سه بارداری بدون فاصله، بارداری چند قلو، مصرف غذاهای فاقد آهن كافی، و خونریزی زیاد قاعدگی قبل از بارداری، افزایش می یابد.

به همین علت است كه میزان آهن مورد نیاز شما از ۱۸ میلی گرم در روز بالا رفته به ۲۷ میلی گرم در روز می رسد و از آنجایی كه تامین این میزان آهن از طریق رژیم غذایی مشكل است متخصصین توصیه می كنند كه خانمهای باردار روزانه ۳۰ میلی گرم عنصر آهن به عنوان دوز پیشگیری كننده دریافت دارند. بسیاری از مكمل های دوران بارداری حاوی این میزان آهن هستند.

فقر آهن شایعترین علت كم خونی است ولی تنها علت آن نیست. ممكن است در اثر عدم دریافت اسیدفولیك یا ویتامین B۱۲، از دست رفتن حجم وسیعی از خون، و یا در اثر بعضی بیماریهای خاص یا اختلالات ارثی نظیر "كم خونی سلول داسی شكل" نیز كم خونی به وجود آید. درمان كم خونی بستگی به علت ایجاد كننده آن دارد و مصرف آهن، درمان تمام انواع كم خونی ها نیست.

● چطور می توانم بفهمم كه به كم خونی مبتلا شده ام؟

پزشك در اولین معاینه دوران بارداری با كمك آزمایشهای مختلف كم خونی را بررسی می كند. یكی از این آزمایشات (هماتوكریت) درصد گلبولهای قرمز را در پلاسما میسنجد. آزمایش دیگر (هموگلوبین) وزن هموگلوبین خون را می سنجد. با این حال با پیشرفت بارداری، احتمال ایجاد كم خونی افزایش می یابد. بنابراین در اواخر سه ماهه دوم یا اوایل سه ماهه سوم باید آزمایش تكرار شود. ممكن است به طور طبیعی هماتوكریت و هموگلوبین تا حدی در نیمه دوم بارداری افت كند. علت ین امر افزایش چشمگیر حجم خون و پلاسما (پلاسما بخش مایع خون است) با سرعتی بیش از افزایش گلبولهای قرمز است ولی این افت نباید شدید باشد.

كم خونی ممكن است بدون علامت باشد بخصوص در موارد خفیف. علائم كم خونی عبارتند از خستگی، تب و سرگیجه. (البته این علائم را بسیاری از خانمهای باردار تجربه می كنند خواه مبتلا به كم خونی باشند یا خیر). همچنین ممكن است شما متوجه رنگ پریدگی شوید (بخصوص در ناخنها، سطح درونی پلك ها و لب ها) و ضربان قلبتان تشدید شده و دچار تپش قلب، تنگی نفس و یا اختلال در تمركز حواس شوید. نهایتاً بعضی از مطالعات نشان داده اند كه بین كم خونی فقر آهن شدید و تمایل زیاد برای خوردن مواد غیر خوركی نظیر یخ، كاغذ و یا گِل (حالتی كه به نام ویار خوانده می شود) ارتباط شدیدی وجود دارد. اگر چنین ویاری دارید آنرا ندیده نگیرید و حتماَ به پزشك اطلاع دهید.

● كم خونی را چطور باید درمان كرد؟

اگر آزمایش نشان دهد كه شما كم خون هستید پزشك برایتان روازنه مكمل محتوی ۶۰ تا ۱۲۰ میلی گرم آهن و یا حتی بیشتر تجویز میكند. برای آنكه آهن بهتر در روده جذب شود آهن را با شكم خالی بخورید و میزان كافی آب یا آب پرتقال بنوشید (ویتامین C جذب آهن را تشدید می كند) ولی همراه قرص محتوی آهن شیر ننوشید (كلسیم از جذب آهن جلو گیری می كند).

دقت كنید كه این دوز مربوط به عنصر آهن یا آهن خالص است. بعضی از مكمل ها به جای عنصر آهن یا علاوه بر آن میزان "سولفات آهن" موجود را می نویسند (یكی از املاح آهن). مكملی كه محتوی ۳۲۴ میلی گرم سولفات آهن باشد حدود ۶۰ میلی گرم آهن در اختیار بدن شما قرار می دهد. بعضی دیگر محتوی گلوكونات آهن هستند كه مصرف ۳۰۰ میلی گرم آن به جذب ۳۴ میلی گرم آهن می انجامد.

نكته بسیار مهم آن است كه بخاطر داشته باشید قرصهای محتوی هر نوع آهن را از دسترس كودكان دور نگهدارید. تعداد كودكانی كه همه ساله در اثر مصرف بیش از حد قرصهای آهن می میرند بیش از تعداد كودكانی است كه در اثر مسمومیت با سایر داروها می میرند. در حقیقت تنها یك قرص بالغین كافی است كه یك كودك را دچار مسمومیت داروئی سازد.

● آیا مصرف زیاد آهن عوارض دارد؟

مصرف مقادیر زیاد آهن به صورت قرصهای مكمل می تواند موجب اختلالات گوارشی شود. در كثر موارد مصرف بیش از حد آهن منجر به یبوست می شود كه خود یكی از مشكلات دوران بارداری است. اگر شما از یبوست رنج می برید، آب آلو بنوشید زیرا سیستم گوارشی را به حالت طبیعی برمیگرداند (و خود یكی از منابع غنی آهن است). تهوع و به ندرت اسهال از سایر عوارض آهن محسوب می شوند. اگر مصرف آهن شما را دچار تهوع می كند سعی كنید هنگام خواب آنرا مصرف كنید.

اگر عوارض بیش از حد شما را می آزارد، با پزشك خود مشورت كنید. بری اجتناب از مشكلات گوارشی می توانید از دوز هی كم شروع كنید و رفته رفته میزان آن را بالا برده به حد مورد نیاز برسانید و یا دارو را در دوز هی منقسم مصرف كنید. در بعضی خانـم ها عـوارض دارو با مصـرف قرص هیی كه به آهستگی آهن را آزاد می كند كاهش می یابد. و بالاخره اگر مدفوع شما به رنگ سیاه درآمد نگران نشوید. این تغییر كاملاً طبیعی است.

● كم خونی چه خطراتی بری سلامت من و كودك من دارد؟

كودك شما به خوبی می تـواند نیاز آهن خود را برطرف سـازد؛ او سهم خود را قبل از شما برداشت می كند. اگر شما در سه ماهه اول و دوم بارداری به كم خونی مبتلا باشید احتمال آنكه دچار زایمان زودرس شوید یا نوزادتان با وزن كم به دنیا آید بیشتر خواهد شد. بنابراین این امر را جدی بگیرید. اگر فقر آهن بسیار شدید باشد ذخائر آهن نوزاد هنگام تولد پائین خواهد بود و او را در دوران كودكی در معرض خطر كم خونی قرار خواهد داد.

كم خونی فقر آهن به سلامت شما نیز لطمه می زند. انرژی شما كاهش خواهد یافت و بدنتان نخواهد توانست بخوبی با عفونت مبارزه كند. در صورت ابتلا به كم خونی در اواخر بارداری، اگر هنگام زایمان دچار خونریزی شوید احتمال بروز مشكلات جدی بیشتر خواهد بود؛ ممكن است به سرگیجه، افزایش ضربان قلب یا علائم دیگر دچار شوید كه باعث شود یك یا دو روز اضافی در بیمارستان بمانید. حتی ممكن است نیاز به تزریق خون داشته باشید.

● چگونه میتوان از فقر آن پیشگیری كرد؟

ویتامین های دوران بارداری را به طور منظم مصرف كنید و از رژیم غذایی سالمی كه شامل مقادیر زیاد مواد غنی از آهن باشد پیروی كنید. گوشت قرمز بهترین منبع است. البته خورك مرغ و سایر گوشت ها و حتی صدف دریایی نیز سرشار از آن است.

● احتیاط

برای برطرف ساختن نیاز خود به آهن از جگر استفاده نكنید. در دوران بارداری باید از مصرف جگر خودداری كرد. زیرا حاوی ویتامین A در حدی زیان آور است كه منجر به ناهنجاریهای مادرزادی می شود.

غذاهای غیرگوشتی حاوی آهن عبارتند از لوبیا، كشمش، خرما، آلو، انجیر، زردآلو، سیبزمینی (با پوست)، كلم بروكلی، چغندر، سبزیجات دارای برگهای سبز، نانهای سبوس دار، شیرۀ قند سیاه، و غلات غنی شده با آهن. به خاطر داشته باشید كه آهن موجود در منابع حیوانی (آهن به صورت Heme) خیلی راحت تر از آهن موجود در منابع غیرحیوانی جذب می شوند.

● چه چیزی به جذب آهن در بدن كمك می كند؟

خوردن یا نوشیدن مواد سرشار از ویتامین C همزمان با مصرف قرص آهن یا مواد غذایی حاوی عنصر آهن كمك می كند كه جذب این ماده از منابع غیر حیوانی بالا رود. یك لیوان آب پرتقال یا آب گوجه فرنگی، یك مشت پُر توت فرنگی، فلفل شیرین، یا نصف یك عدد گریپ فروت داری میزان كافی ویتامین C بری جذب آهن خواهد بود. گوشت و ماهی (منابع آهن heme كه بهتر جذب میشود) نیز جذب این ماده از منابع غیر حیوانی را بالا می برند. بعنوان مثال قرار دادن یك قطعه گوشت گوساله در یك ظرف محتوی سبزیجات به جذب آهن سبزیجات كمك می كند.

● چه عواملی با جذب آهن تداخل دارند؟

كلسیم با جذب آهن تداخل دارد. بنابرین اكر مكمل هی حاوی كلسیم و یا تركیبات ضد اسید حاوی كلسیم دریافت می كنید دقت كنید كه مصرف آنها با مصرف غذا هی غنی از آهن و یا قرص آهن همزمان نباشد. به همین دلیل نبید قرص آهن را با شیر مصرف كنید زیرا شیر سرشار از كلسیم است. شیر را در فاصله بین دو وعده غذا مصرف كنید. از آنجییكه پلی فنل موجود در چی و قهوه با جذب آهن موجود در مكمل ها و آهن منابع گیاهی تداخل دارد، نباید بطور همزمان مصرف شوند

لینک به دیدگاه
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

کم خونی چیست و علت های آن کدامند ؟

 

كم خونی به حالتی اطلاق میشود كه در آن تعداد سلولهای قرمز یا میزان هموگلوبین خون شخص كاهش یابد .هموگلوبین رنگدانه ای قرمز است كه نقش مهمی در قرمزی رنگ سلولهای قرمز و خون دارد .اصولا اكسیژن كه برای تولید انرژی سلولها بسیار مهم است ، جهت انتقال از ریه به بافتهای مختلف بدن با هموگلوبین تركیب میشود .

آزمایشی بنام c.b.c در تشخیص دقیق كم خونی و شدت آن ارزش زیادی دارد ، در این آزمایش تعداد كل سلولهای خونی فرد توسط دستگاه مخصوصی شمارش میشود و میزان هموگلوبین و یك سری ایندكسهای دیگر نیز ارزیابی می گردد.

 

بیشترین تعداد سلولهای خونی را سلولهای قرمز تشكیل میدهند و هر فردی میلیونها سلول قرمز را در خون خود دارد. كاهش تعداد این سلولها را كم خونی و افزایش بیش از حد آنها را پلی سایتمی یا غلیظ شدن خون مینامند.شكل سلولهای قرمز نیز در ارزیابیهای میكروسكوپی حائز اهمیت است و تغییرات آن میتواند در تشخیص انواع كم خونی مورد استفاده قرار گیرد.

 

هماتو كریت ( یكی از ایندكسهای اندازه گیری شده در تست c.b.c) نشانگر اینست كه چه میزان از خون توسط سلولهای قرمز تشكیل شده است.

 

یك نفر از هر پنج زن ، نیمی از زنان باردار ، و سه در صد مردان در امریكا دچار كم خونی فقر آهن هستند !!!

كم خونی ناشی از فقر آهن شایعترین نوع كم خونی است ، و اغلب بدلیل خونریزیهای آهسته و تدریجی پدید می آید. این خونریزی میتواند از طریق روده ها ( بخاطر بیماریهای مخاطی و زخمهای معده و اثنی عشر ، مصرف برخی داروها مثل اسپرین یا بروفن و بسیاری از داروهای دیگر ، یا حتی سرطانهای این سیستم ) ، ادرار( در اثر بیماریهای مختلف ) ، یا قاعدگی ( در خانمها ) باشد.

 

بطور كلی كم خونی در خانمها شایعتر از آقایان است ، چرا كه با هر بار پریود میزان قابل توجهی از خون و آهن بدن را از دست می دهند.

 

● علائم شایع و اصلی كم خونی عبارتند از:

ضعف و بیحالی ، رنگ پریدگی پوست ، افزایش ضربان قلب ، كوتاهی نفس ، دردهائی در قفسه ی سینه ، منگی و كرختی ، اختلالات خلق و خو ، سردی دستها و پاها ، سردرد ، تحریك پذیری بیش از حد و بیحوصلگی ، عصبانیت بیمورد ، بیحالی و افسردگی و...

 

● كم خونی را به صورتهای مختلفی تقسیم بندی میكنند كه از جمله میتوان به :

حاد و مزمن ، خفیف تا شدید ، و كم خونی بر اساس علت ایجاد كننده ی آن ( فقر آهن ، فقر ویتامینی ، از بین رفتن سلولهای قرمز به دلایل مختلف مثل داروها ، سرطانی بودن آنها ،بیماریهای مزمن مثل آرتریت روماتوئید ، عفونتهای مختلف ، بزرگی بیش از حد طحال و...) وغیره تقسیم بندی می كنند و هر یك از این حالات برخوردهای خاص خود را می طلبند.

 

تخمین زده میشود كه فقط در ایالات متحده ی امریكا ۳/۴ میلیون نفر مبتلا به كم خونی وجود دارد !

بسیاری از انواع كم خونی با اصلاح روشهای تغذیه ای همچنین تامین آهن و ویتامینهای مورد نیاز مثل ویتامین ب ۱۲، اسید فولیكویتامین سی ( برای افزایش جذب آهن )، قابل اصلاحند.

گوشت ، سبزیجات با برگ سبز ، آجیل ، میوه جات خشك شده ، لوبیا و... غنی از آهنند و آب میوه های انواع مركبات ، انواع سبزیجاتی كه برگهای پهن و سبز دارند ، حبوبات ، و.... آكنده از ویتامینها و اسید فولیك هستند .

مصرف آهن خصوصا در اطفال ، زنان باردار و زنانی كه خونریزیهای ماهیانه ی آنان زیاد تر از حد معمول است بسیار مفید خواهد بود .

در برخی شرایط ، پزشكان مبادرت به تجویز مكملهای حاوی آهن میكنند تا نقص موجود را برطرف سازند ، اما اگر كم خونی فقر اهن وجود نداشته باشد ، منابع غذائی غنی از آهن برای احتیاجات روز مره ی بدن كفایت می كنند.

افزایش بیش از حد آهن در بدن میتواند عواقب وخیمی برای بدن بهمراه داشته باشد. به این خاطر استفاده ی روتین از داروهای حاوی آهن را برای درمان خستگی زودرس ، به شما پیشنهاد نمی كنیم مگر اینكه آزمایشات و بررسی های بالینی ، لزوم مصرف آن را تائید كنند.

لینک به دیدگاه
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

آهن بخورید تا کم خونی نگیرید!

 

کم خونی وضعیتی است که در آن تعداد یا اندازه گلبول های قرمز یا مقدار هموگلوبین موجود در خون کاهش یافته و تبادل اکسیژن و دی اکسید کربن بین خون و سلول ها دچار اختلا ل می شود. از علل ایجاد کننده کم خونی می توان کمبودهای تغذیه ای، خونریزی، ناهنجاری های ژنتیکی، بیماری های مزمن یا مسمومیت های دارویی را نام برد. منظور از کم خونی های تغذیه ای کم خونی هایی است که در اثر دریافت ناکافی مواد غذایی ایجاد می شوند.

از مهمترین مواد مغذی جهت خون سازی که کمبود آنها موجب بروز کم خونی می شود می توان به آهن، ویتامین ب ۱۲ و اسید فولیک اشاره کرد که از بین آنها کم خونی ناشی از فقر آهن یکی از شایع ترین کم خونی های تغذیه ای است.

● کم خونی ناشی از فقرآهن

فقر آهن یکی از شایع ترین اختلالات تغذیه ای در کشورهای در حال توسعه، مهم ترین علت کم خونی تغذیه ای در کودکان و زنان در سنین باروری است که با ایجاد گلبول های قرمز کوچک و کاهش میزان هموگلوبین مشخص می شود که این بیماری سبب اتلا ف منابع و مراقبت های بهداشتی، کاهش بهره وری و اثر افزایش میزان مرگ و میر ابتلا به بیماری در مادران و کودکان و بالا خره کاهش ظرفیت جسمی و روانی در بخش بزرگی از جامعه می شود.

● میزان نیاز به آهن

میزان نیاز به آهن براساس سن، جنس و وضعیت فیزیولوژیکی افراد متفاوت است. مثلا زنان باردار به علت افزایش حجم خون، رشد جنین، جفت و سایر بافت ها به آهن بیشتری نیاز دارند. به همین دلیل بیش از سایرین در معرض خطر کم خونی قرار دارند. در شیرخواران در صورت سلا مت مادران، میزان آهن موجود در شیر مادر برای ۴ الی ۶ ماه اول زندگی کافی است. ولی در مورد نوزادانی که با وزن کم متولد می شوند، ذخایر آهن کم بوده و باید از ۳ ماهگی آهن اضافی به صورت قطره خوراکی خورانده شود، همچنین بستن پیش از موقع بند ناف نیز به این دلیل که نوزاد را از یک سوم کل خونش محروم می کند خطر فقر آهن را افزایش می دهد.

● دلا یل فقر آهن

دلا یل گوناگونی برای کمبود آهن وجود دارد که می توان به علل زیر اشاره کرد:

۱) دریافت ناکافی آهن به دلیل رژیم غذایی مورد استفاده که در آن آهن کمی وجود دارد مانند بعضی رژیم های گیاه خواری.

۲) جذب ناکافی آهن در اثر اسهال، کاهش ترشح اسید معده، مشکلا ت گوارشی یا تداخلا ت دارویی و داروهایی مثل کلستیدامین، سایمتیون، پانکلراتین، رانیتیون و تتراسایکلین.

۳) افزایش نیاز به آهن برای افزایش حجم خون در دوران نوزادی، نوجوانی، بارداری و شیردهی.

۴) خونریزی زیاد در دوران عادت ماهانه یا در اثر جراحات ناشی از هموروبید (بواسیر) یا بیماری های بدخیم و انگل ها، کمبود آهن در مردان بزرگسال معمولا در اثر از دست دادن خون است.

● علا یم کم خونی ناشی از فقر آهن

بعضی از علا یم کم خونی فقر آهن عبارتند از:

رنگ پریدگی پوست، زبان و مخاط داخل لب و پلک چشم ها، خستگی زودرس، سرگیجه و سردرد، خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست و پاها، حالت تهوع در کم خونی شدید، گود شدن روی ناخن (ناخن قاشقی)

● درمان کم خونی ناشی از فقر آهن

برای درمان کم خونی از چند روش استفاده می شود که بهترین و کم خطرترین آنها استفاده از مکمل های خوراکی است. درمان با نمک های ساده آهن مثل سولفات روی خوراکی کاملا موثر بوده و به شکل قرص، کپسول یا مایع است که باید مصرف آنها تا چندین ماه ادامه پیدا کند.

چنانکه این قرص ها با معده خالی مصرف شوند، جذب آنها بهتر و بیشتر صورت می گیرد ولی در این حالت سبب تحریک معده و بروز مشکلا ت گوارشی می شوند.

عوارض گوارشی ناشی از مصرف آهن نظیر تهوع، دل پیچه، سوزش قلب، اسهال یا یبوست را می توان به حداقل رساند به شرطی که آهن را با میزان بسیار کم مصرف کرده و به تدریج به میزان آن افزوده تا به حد مورد نیاز بدن برسد. بهتر است قرص آهن در آخر شب قبل از خواب استفاده شود تا عوارض ناشی از آن کاهش یابند.

ویتامین c جذب آهن را افزایش می دهد. به همین دلیل معمولا مصرف ویتامین c به همراه آهن پیشنهاد می شود. علا وه بر درمان دارویی به میزان آهن قابل جذب در غذا نیز توجه کرد. جذب آهن غذا اغلب تحت شکل آهن موجود در آن است. آهن موجود در پروتئین های حیوانی مانند گوشت گاو، ماهی و پرندگان بیشتر جذب می شود. در حالی که جذب آهن پروتئین های گیاهی مانند سبزی ها و میوه ها کمتر است. باید توجه داشت که ویتامین c جذب آهن سبزی ها و میوه ها را بیشتر می کند.

مصرف چای همراه یا بلا فاصله بعد از غذا می تواند جذب آهن را تا حد پنج درصد کاهش دهد.

قهوه، تخم مرغ، شیر، لبنیات، نان گندم، حبوبات (حاوی اسید فیتیک) و فیبرهای غذایی جذب آهن را به علت تشکیل کمپلکس های نامحلول کاهش می دهد. بنابراین فرآورده های حاوی آهن، طی یک ساعت قبل یا دو ساعت بعد از مصرف هر یک از این مواد نباید مصرف شود.

منابع غذایی آهن دار

● منابع غذایی آهن دار عبارتند از:

جگر، قلوه، گوشت قرمز، ماهی، زرده تخم مرغ، سبزی های دارای برگ سبزینه مانند جعفری، اسفناج و حبوبات مثل عدس و لوبیا، همچنین میوه های خشک به خصوص برگه های زردآلو و دانه های روغنی.

● عوامل افزایش دهنده جذب آهن

۱) اسید سیتریک و اسید اسکلوربیک یا ویتامین c که در آلو، خربزه، ریواس، انبه، گلا بی، طالبی، گل کلم، سبزی ها، آب پرتقال، لیمو شیرین، لیموترش، سیب، آناناس وجود دارند، می توانند عوامل افزایش دهنده جذب آهن در بدن باشند.

۲) اسید مالیک و اسید تارتلیک که در هویج، سیب زمینی، چغندر، کدو تنبل، گوجه فرنگی، کلم پیچ و شلغم وجود دارد نیز سبب افزایش جذب آهن می شود.

۳) محصولا ت تخمیری مثل: سس سویا نیز در این دسته از عوامل گنجانده می شود.

● توصیه های زیر را به کار ببندید

▪ استفاده از غذاهایی که غنی از آهن باشند.

▪ استفاده از منابع غذایی حاوی ویتامین c، در وعده غذایی جهت جذب بهتر آهن (مثل پرتغال، گریپ فروت، گوجه فرنگی، کلم، توت فرنگی، فلفل سبز، لیمو ترش).

▪ گنجاندن گوشت قرمز، ماهی یا مرغ در برنامه غذایی.

▪ پرهیز از مصرف چای یا قهوه همراه یا بلا فاصله بعد از غذا.

▪ برطرف کردن مشکلا ت گوارشی و یبوست.

▪ تصحیح عادات غذایی غلط مثل مصرف مواد غیرخوراکی مانند یخ که خود از علا یم کم خونی فقر آهن است.

▪ مشاوره با پزشک و متخصص تغذیه جهت پیشگیری به موقع یا بهبود کم خونی.

▪ استفاده از نان هایی که از خمیر ورآمده تهیه شده اند.

▪ استفاده از خشکبار مثل توت خشک، برگه آلو، انجیر خشک و کشمش منابع خوبی از آهن هستند.

▪ استفاده از غلا ت و حبوبات جوانه زده

▪ شست و شو و ضدعفونی کردن سبزی هایی که استفاده می کنید.

▪ شستن کامل دست ها با آب و صابون قبل از تهیه و مصرف غذا پس از هر بار اجابت مزاج.

▪ مصرف روزانه یک قرص آهن از پایان ماه چهارم بارداری تا سه ماه پس از زایمان در زنان باردار.

▪ مصرف قطره آهن همزمان با شروع تغذیه تکمیلی تا پایان ۲ سالگی در کودکان.

نویسنده : سیما غلا میان

لینک به دیدگاه
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

چگونه از بوجود آمدن کم خونی جلوگیری کنیم؟

 

فقر آهن مشکلی عادی در ورزشکاران زن محسوب میشود. محققان به این نتیجه رسیده اند که اکثر ورزشکاران، خصوصاً ورزشکاران زن دچار فقر آهن میباشند. بنابراین ورزشکاران (خصوصاً ورزشکاران حرفه ای) به آهن نیاز دارند.

یکی از کارهای مهمی که آهن در بدن انجام میدهد حمل اکسیژن و دی اکسید کربن از همه سلولهای بدن میباشد. مغز انسان همواره نیازمند اکسیژن است پس در صورت فقر آهن، اکسیژن کافی به مغز نمیرسد و فرد احساس خستگی میکند و بسیار عصبی و زود رنج میگردد. همچنین سیستم ایمنی بدن نیازمند آهن است زیرا اگر به اندازه کافی آهن به بدن نرسد، بدن مستعد ابتلا به عفونت میگردد.

● ورزشکاران و کمبود آهن

ترکیب فاکتورهای زیر با یکدیگر در ورزشکاران مبتلا شدن به کمخونی را افزایش میدهد.

۱) نخوردن مواد حاوی آهن:

ورزشکارانی که از خوردن گوشت قرمز امتناء میکنند همواره با کمبود آهن مواجهند.

۲) افزایش نیاز بدن به آهن:

ورزشهای سخت باعث افزایش گلبولهای قرمز خون در رگها میشود و این عمل نیاز به آهن را افزایش میدهد.

۳) از دست دادن آهن به مقدار زیاد:

از دست دادن خون از طریق زخمها ، قاعدگی، ضربه هایی که به پا وارد میشود و دویدن بر روی سطوح سخت با کفشهایی که کیفیت پایینی دارند، به سلولهای قرمز خون صدمه میزند و باعث کمبود آهن میشوند و در آخر به این دلیل که آهن خون از طریق عرق کردن نیز از بین میرود، وقتی در اثر ورزش، به شدت عرق میکنیم به فقر آهن شدیدی دچار میشویم.

● علائم بیماری:

علائم فقر آهن عبارتند از پایین آمدن تحمل، خستگی های مفرط، کم شدن انرِژی، عود بیماریها، صدمات مکرر، کاهش علاقه به ورزش و عصبی شدن. باقی علائم نظیر کاهش اشتها و افزایش بیماریها و طولانی شدن مدت زمان سرماخوردگی و عفونتها میباشد.

بهترین راه برای مطمئن شدن از وجود فقر آهن، انجام تست خون است اگر یکی از علائم گفته شده را در خود مشاهده میکنید و از این موضوع به شدت رنج میبرید، بهتر است یک آزمایش خون بدهید.

درصورتیکه پزشک شما کمبود آهن را تشخیص دهد، مطمئناً، راههای افزایش آهن از طریق غذا را به شما خواهد گفت و اگر فقر آهن شما بسیار شدید باشد نیاز به مکملهایی برای جبران آن خواهید داشت. هیچ گاه بدون تجویز پزشک از مکملها استفاده نکنید زیرا آهن بیش از اندازه باعث خسارتهای جبران ناپذیری میشود و ریسک ابتلا به سرطان و بیماریهای قلبی ـ عروقی را افزایش میدهد.

● منابع خوب برای تهیه آهن

شما میتوانید آهن مورد نیاز بدن را از طریق گوشت حیوانات و غذاهای گیاهی بدست آورید، اما بدن میتواند تنها ۱۵٪ آهن موجود در گوشت و ۵٪ آهن موجود در غذاهای گیاهی را جذب کند.

بنابراین بهترین راه برای کسب آهن استفاده از فرآورده های گوشتی مانند گوشت کم چرب، گوشت مرغ،ماهی یا جگر میباشد. اگر چه استفاده از مرکبات بعد غذا جذب آهن را بالا میبرد.

بهترین منابع برای جذب آهن، گوشت کم چرب، آجیل و حبوبات میباشد.( این مواد را همراه با موادی که ویتامین c بالایی دارند مصرف نمایید. )

لینک به دیدگاه
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

از کم خونی چه می دانید؟

 

بر اساس گزارش های سازمان بهداشت جهانی، کم خونی یک مشکل مهم بهداشتی در جهان و بخصوص در کشورهای در حال توسعه بشمار می آید، بطوریکه براساس این گزارش ها تقریبا حدود ۲ میلیارد نفر از مردم جهان به این عارضه دشوار مبتلا می باشند. به گفته پزشکان کم خونی حالتی ست که در آن تعداد و اندازه گلبول های قرمز یا میزان هموگلوبین موجود در خون تغییر می یابد و تبادل اکسیژن و دی اکسیدکربن بین خون و سلول ها دچار اختلال می شود. بر اساس بررسی های صورت گرفته کمبودهای تغذیه ای، خونریزی، ناهنجاری های ژنتیکی، بیماری های مزمن و مسمومیت های دارویی از جمله علل ایجادکننده کم خونی بشمار می آیند.

منظور از کم خونی های تغذیه ای، کم خونی هایی هستند که بعلت دریافت ناکافی موادغذایی بوسیله سلول ها ایجاد می شوند، از مهم ترین مواد مغذی جهت خونسازی که کمبود آنها موجب بروز کم خونی می شود و می توان به آهن، مس، ویتامین های b۱۲ و b۶ و اسیدفولیک اشاره کرد. بر اساس تحقیقات انجام شده مهم ترین و شایع ترین علت کم خونی، کمبود آهن می باشد که ممکن است ناشی از مصرف پایین آهن موجود در مواد غذایی یا بعلت افزایش خون از دست داده در بدن باشد که در هر صورت به کم خونی ناشی از فقر آهن می انجامد. کودکان در سنین مدرسه و بلوغ و بخصوص در دوران بلوغ در معرض خطر ابتلا به کم خونی فقر آهن قرار می گیرند، چون با سرعت زیادتری رشد می کند و نیاز آنها به مواد غذایی مختلف مخصوصا آهن افزایش می یابد.

پسران و دختران در دوره بلوغ به آهن اضافی نیاز دارند اما در دختران کمبود آهن شایع تر است. دانش آموزان مبتلا به کم خونی بعلت اینکه مقاومت بدنشان کمتر است بیشتر به بیماری های عفونی مبتلا می شوند، همچنین در این کودکان قدرت یادگیری هم کاهش می یابد و پیشرفت تحصیلی خوبی ندارند و بهره هوشی این دانش آموزان از دانش آموزان سالم کمتر است. عوارض کمبود آهن بویژه در شیرخواران و کودکان ۶ماهه تا ۹ ساله متعدد می باشد، بطوریکه اختلال در تکامل و هماهنگی سیستم عصبی، اختلال در تکامل گفتاری، کاهش قدرت یادگیری و افت تحصیلی، اثرات نامطلوب فیزیولوژیکی و رفتاری و کاهش مقاومت بدن در برابر عفونت ها از مهم ترین آنهاست.

● میزن نیاز بدن به آهن چقدر است؟

میزان نیاز بدن به آهن بر اساس سن، جنس و وضعیت فیزیولوژیکی افراد متفاوت است، مثلا زنان باردار بعلت افزایش حجم خون، رشد جنین و جفت و سایر بافت ها به آهن بیشتری نیاز دارند، به همین دلیل بیش از سایرین در معرض خطر کم خونی قرار دارند. در صورت سلامت مادر، میزان ذخایر آهن و آهن موجود در شیر مادر تا شش ماه اول زندگی برای شیرخواران کافیست، ولی در مورد نوزادانی که با وزن کم متولد می شوند ذخایر آهن کم بوده و باید از زمان دو برابر شدن وزن شان، آهن بصورت قطره خوراکی به آنان خورانده شود. میزان آهن مصرفی، روزانه ۵۰ تا۲۰۰ میلی گرم برای بالغین و شش میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن برای کودکان زیر شش سال و یک تا دو میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن برای کودکان زیر دو سال می باشد.

● دلایل فقر آهن:

دلایل گوناگونی برای کمبود آهن و جود دارد که از آن جمله می توان به عللی چون دریافت ناکافی آهن، جذب ناکافی آهن، افزایش نیاز در زمان رشد و از دست دهی مزمن خون اشاره کرد.

● دریافت ناکافی آهن:

با توجه به اینکه ذخایر آهن موجود در بدن شیرخوار بعد از چهار تا شش ماهگی تقریبا تهی می شود، نیاز است که شیرخواران با شروع غذای کمکی آهن اضافی دریافت کنند، در غیر اینصورت مبتلا به فقر آهن می شوند که این موضوع بویژه در مورد شیرخواران نارس از اهمیت بیشتری برخورداراست، این نوزادان بعد از دو برابر شدن وزن شان باید آهن اضافه دریافت کنند. در کودکان بزرگتر، کمبود دریافت آهن بعلت رژیم غذایی یا آهن کم و یا دریافت رژیم با آهن ناکافی هم بوجود می آید که در بوجود آمدن و گسترش کم خونی موثر است.

● جذب ناکافی آهن:

این مشکل بعلت اسهال مزمن، تغذیه شیرخواران با شیر مصنوعی، کاهش ترشح اسید معده، مشکلات گوارشی و تداخلات دارویی بوجود می آید و یا ممکن است بعلت کم جذب شدن آهن، مصرف زیاد مواد غذایی سرشار از سبزیجات و حبوبات و مصرف ناچیز پروتئین حیوانی ایجاد شود.

● افزایش نیاز در زمان رشد:

در دوران شیرخواری و کودکی بعلت رشد سریع بافت ها نیاز به آهن افزایش می یابد. اغلب سرعت رشد در سال اول زندگی رخ می دهد، در این مدت وزن بدن و حجم خون تقریبا سه برابر و میزان هموگلوبین خون دو برابر می شود. بیشترین نرخ رشد در شیرخواران نارس و شیرخواران رسیده با وزن کم در هنگام تولد رخ می دهد، در بدن این کودکان حجم خون و میزان ذخیره آهن در هنگام تولد کم است و چون به سرعت وزن اضافه می کنند نیازمندیشان به آهن افزایش می یابد که اگر این نیازمندی بر آورده نشود در مدت سه ماه دچار کمبود آهن می شوند.

● از دست دهی مزمن خون:

در ۵۰ درصد شیرخواران خونریزی دستگاه گوارش ممکن است نقش مهمی در ایجاد کمبود آهن داشته باشد (احتمالا حساسیت شیرخواران به پروتئینی که در شیر تازه گاو وجود دارد علت از بین رفتن مخاط روده و خونریزی گوارشی در آنهاست) و یا ابتلای کودکان به انگل های روده ای باعث از دست دهی خون و کمبود آهن می شود. دفع زیاد آهن به دلیل خونریزی، تخریب سریع گلبول های قرمز به دلیل وجود بیماری هایی نظیر مالاریا و ابتلا به انگل و تخلیه ذخایر آهن به دلیل بارداری های مکرر و با فاصله کم از دیگر دلایل فقر آهن در افراد محسوب می شود.

● علائم کم خونی ناشی از فقر آهن:

علائم کمبود آهن معمولا به آهستگی بروز می کند، از این رو بیماران کم خون اغلب بدون نشانه هستند، بطور کلی بی اشتهایی، رنگ پریدگی زبان و مخاط داخل لب و پلک چشم، سردرد، خستگی و بی حسی، بی تفاوتی، تنگی نفس، از بین رفتن بافت پوستی زبان همراه با سوزش و درد، تپش قلب، التهاب و زخم گوشه دهان، خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست ها و پاها، التهاب مزمن معده که باعث کاهش ترشحات معده می شود و در کم خونی های شدید تا شقی شدن ناخن ها از نشانه های بالینی کم خونی ناشی ازکمبود آهن می باشد. همچنین همه چیزخواری، خوردن مواد غیرمعمول مثل یخ، خاک و نشاسته در کمبود آهن مشاهده می شود و معمولا با درمان آهن معالجه شده است، در موارد نادر در کم خونی ناشی از کمبود آهن بزرگ شدن طحال نیز دیده شده است.

● گروه های در معرض خطر بیشتر:

زنان در زمان بارداری، زنان در سنین بارروی، سالمندان، کودکان بخصوص کودکان مبتلا به سو»تغذیه و نوجوانان گروه هایی هستند که بیشتر در معرض خطر کم خونی فقر آهن می باشند.

● راه های پیشگیری و کنترل کم خونی فقر آهن:

در سال های اخیر برای برطرف ساختن مشکل کم خونی آهن دو روش از جمله غنی سازی مواد غذایی (افزودن آهن به برخی از مواد غذایی) و آهن یاری (که عبارتست از توزیع مکمل های آهن بین افراد مانند تجویز قرص و قطره آهن بین مادران و کودکان) توصیه شده است. باید توجه داشت که جگر، گوشت و بویژه گوشت گاو، زرده تخم مرغ، سبزیجات، برگ سبز تره، میوه های خشک شده (برگه ها و بخصوص برگه زردآلو)، لوبیا چشم بلبلی، نخود خشک شده و دانه های روغنی مثل پسته، بادام، فندق و.. مهم ترین منابع غذایی حاوی آهن می باشند که می توان برای برطرف کردن فقر آهن آنها را مورد استفاده قرار داد.

لینک به دیدگاه
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

به گفتگو بپیوندید

هم اکنون می توانید مطلب خود را ارسال نمایید و بعداً ثبت نام کنید. اگر حساب کاربری دارید، برای ارسال با حساب کاربری خود اکنون وارد شوید .

مهمان
ارسال پاسخ به این موضوع ...

×   شما در حال چسباندن محتوایی با قالب بندی هستید.   حذف قالب بندی

  تنها استفاده از 75 اموجی مجاز می باشد.

×   لینک شما به صورت اتوماتیک جای گذاری شد.   نمایش به صورت لینک

×   محتوای قبلی شما بازگردانی شد.   پاک کردن محتوای ویرایشگر

×   شما مستقیما نمی توانید تصویر خود را قرار دهید. یا آن را اینجا بارگذاری کنید یا از یک URL قرار دهید.

×
×
  • اضافه کردن...